Mala Zarar Verme Suçu (TCK 151–152): Cezası, Şikâyet ve Uzlaşma

Mala Zarar Verme Suçu Nedir?

Kısa cevap: Mala zarar verme, başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir malı kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hâle getirmek ya da kirletmektir (TCK 151/1). Temel hâlin cezası dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; suç şikâyete bağlıdır, şikâyet süresi altı aydır ve uzlaştırma kapsamındadır. Kamu malına, başkasının ağacına veya sulama tesisine zarar vermek gibi nitelikli hâllerde (TCK 152) ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir; TCK 167/2’deki yakınlar dışında şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılmaz. Suç yalnızca kasten işlenebilir; dikkatsizlikle verilen zarar bu suçu oluşturmaz. Dava kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür.

TCK 151 Madde Metni

Mala zarar verme

Madde 151- (1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikayeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) (Mülga: 9/7/2021-7332/17 md.)

Mala Zarar Verme Suçunun Şartları Nelerdir?

Mala zarar verme suçu için üç şart birlikte aranır: zarar gören malın başkasına ait olması, malın yıkılması, tahrip edilmesi, bozulması, kullanılamaz hâle getirilmesi veya kirletilmesi ve failin bunu bilerek ve isteyerek, yani kasten yapması. Camı kırmak, aracı anahtarla çizmek, lastiği kesmek, bir cihazı çalışmaz hâle getirmek veya duvara sprey boya sıkmak bu kapsamdadır; zararın küçük olması suçu ortadan kaldırmaz. Şartlardan biri yoksa TCK 151 kapsamında mala zarar verme oluşmaz; ancak olayın başka bir suç oluşturup oluşturmadığı ve hukuki sorumluluk ayrıca değerlendirilir.

Kendi Malına Zarar Vermek Suç mu?

Tamamen size ait bir malı kırmanız veya yakmanız kural olarak mala zarar verme suçunu oluşturmaz. Ancak paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir mal, örneğin mirasçıların ortak evi veya apartmanın asansör, kapı ve otopark gibi ortak alanları, diğer paydaşlar yönünden “başkasının malı” sayılabilir; bunlara kasten zarar veren kat maliki de bu suçu işleyebilir. Haciz veya rehin nedeniyle muhafaza edilmek üzere size resmen teslim edilen bir malı teslim amacı dışında tasarruf ederek bozmanız veya elden çıkarmanız ise mal sizin olsa bile muhafaza görevini kötüye kullanma (TCK 289) oluşturabilir; malın sahibi olmak bu suçta cezayı yarıya indirir.

Mala Zarar Verme Taksirle İşlenebilir mi?

Hayır. Mala zarar verme yalnızca kasten işlenebilir; Türk Ceza Kanunu’nda taksirle mala zarar verme suçu yoktur. Park ederken başka araca sürtmek, komşuya su sızması veya elden düşen eşyanın kırılması gibi zararlar tazminat ve sigorta konusudur. Zararın meydana gelebileceğini öngörmek tek başına olası kastı göstermez: fail zararı öngörüp kabullenerek hareket etmişse olası kast (TCK 21/2), gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket etmişse bilinçli taksir (TCK 22/3) vardır ve bilinçli taksirle verilen zarar da bu suçu oluşturmaz.

Mala Zarar Vermede Rıza, Meşru Müdafaa ve Zorunluluk Hâli

Bu üç kurum fiili cezasız bırakabilir; şartları ve verilen karar farklıdır:

• Rıza (TCK 26/2): Malın sahibinin veya onun adına tasarrufa yetkili kişinin açık rızasıyla yapılan söküm, boyama veya yıkım suç değildir; kiracının veya komşunun izni malikin rızası yerine geçmez.
• Meşru müdafaa (TCK 25/1): Gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak haksız bir saldırıyı orantılı biçimde defetmek için verilen zarar, örneğin saldırganın elindeki sopayı kırmak, hukuka uygundur; kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilir; sınır mazur görülebilecek korku veya telaşla aşılırsa ceza verilmesine yer olmadığına karar verilir (TCK 27/2). Ayrıntılar meşru müdafaa yazımızda.
• Zorunluluk hâli (TCK 25/2): Bilerek neden olunmayan ve başka türlü korunma imkânı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya başkasını kurtarmak için orantılı olarak verilen zarardır; kilitli araçta kalan çocuğu kurtarmak için camı kırmak gibi. Karar ceza verilmesine yer olmadığıdır; malın sahibi hakkaniyete göre tazminat isteyebilir (TBK 64/2).

Mala Zarar Verme Nasıl İspatlanır?

Mala zarar verme; kamera kayıtları, tanık anlatımları, tarihli hasar fotoğrafları, ekspertiz veya servis raporu ve gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle ispatlanır. Mağdur için asıl mesele failin kim olduğunu ve zararın tutarını belgelemektir; şüpheli için ise zararın kendisi tarafından ve kasten verildiğinin gösterilip gösterilemediğidir. Şikâyetçinin beyanı ve diğer deliller birlikte değerlendirilir; failin kimliği veya kast konusunda giderilemeyen makul bir şüphe kalırsa mahkûmiyet kurulamaz. Hasarın olaydan önce var olup olmadığı da tartışılabilir.

Mala Zarar Verme Suçunun Cezası Ne Kadar?

Temel hâlde ceza dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve hâkim bu iki yaptırımdan birini seçer (TCK 151/1). Nitelikli hâllerde adli para seçeneği yoktur; ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK 152/1). Zarar yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak, toprak kayması, çığ, sel veya taşkına neden olarak ya da radyasyon veya nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak verilmişse ceza bir katına kadar artırılır (TCK 152/2); TCK 152/3 uygulanmadığında üst sınır temel hâlde altı, nitelikli hâlde sekiz yıldır. Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımındaki kamu hizmeti geçici de olsa aksamışsa ceza ayrıca yarısından iki katına kadar artırılır (TCK 152/3).

Mala Zarar Verme Suçu Para Cezası Ne Kadar?

Temel hâlde hâkim hapis yerine doğrudan adli para cezası verebilir. Hapis ve adli para seçimlik olduğundan gün sayısı, hapsin alt sınırı olan dört aya karşılık gelen 120 günden az olamaz (TCK 61/9); artırım ve indirimler gün üzerinden yapılır ve sonuç gün, bir gün karşılığı tutarla çarpılır (TCK 61/8). Bir günlük tutar, 1 Haziran 2024 ve sonrasında işlenen suçlarda kişinin ekonomik ve şahsi hâline göre 100–500 TL arasında belirlenir (TCK 52/2). Örneğin 150 gün ve günlüğü 100 TL belirlenirse ceza 15.000 TL olur; bu yalnız bir varsayımdır, gün sayısını ve tutarı mahkeme belirler. Ödeme ve taksit kuralları için adli para cezası hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.

Tercih sonucu değiştirir: hâkim hapis cezasını seçerse bu ceza sonradan adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2); bir yıl veya daha az hapis ise koşulları varsa zararın giderilmesi veya kamuya yararlı işte çalıştırma gibi diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Hapis cezasından çevrilmeyen ve sonuç olarak 15.000 TL’yi aşmayan adli para cezalarına karşı istinaf yoluna başvurulamaz (CMK 272/3-a).

Nitelikli Mala Zarar Verme (TCK 152) Nedir?

Nitelikli mala zarar verme, zarar verilen malın veya zarar verme amacının kanunca daha ağır sayıldığı hâllerdir; ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir ve suç, TCK 167/2’deki yakınlar arasında işlenmedikçe şikâyete bağlı ve uzlaştırma kapsamında değildir (TCK 152/1). Kanunda sayılan hâller şunlardır:

Suçlamanın hangi bente dayandığını ve şartlarının gerçekten oluşup oluşmadığını ilk ifadeden önce inceletin. Örneğin eşyanın kamu malı niteliği taşımadığı ya da öç alma amacının ispatlanamadığı anlaşılırsa suç temel hâle döner: şikâyet yoksa veya altı aylık süre geçmişse kovuşturmaya yer olmadığına ya da düşmeye karar verilir, şikâyet varsa uzlaştırma yoluna gidilir.

Kamu Malına Zarar Verme Cezası Ne Kadar?

Kamu malına zarar vermenin cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK 152/1-a); bu fiil kabahat değil, suçtur. Belirleyici olan yalnız mülkiyet değildir: kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer ve eşya da kapsamdadır. Nezarethane kapısını veya ekip aracının camını kırmak buna örnektir. Zararın kuruma ödenmesi etkin pişmanlık ve HAGB için önemlidir.

Komşunun Ağacını Kesmek Suç mu?

Komşunun ağacını kesmek veya kurutmak nitelikli mala zarar vermedir: devlet ormanı dışında nerede olursa olsun başkasına ait dikili ağaca, fidana veya bağ çubuğuna zarar vermek bir yıldan dört yıla kadar hapis gerektirir (TCK 152/1-c). Ancak sınırı aşarak arazinize zarar veren dal ve kökleri, komşunuz uygun bir süre içinde istemenize rağmen kaldırmazsa kesebilirsiniz (TMK 740); bu hakkın kullanılmasıdır ve suç oluşturmaz (TCK 26/1). Talebinizi yazılı yapın ve yalnız sınırı aşan dal ve kökleri kesin; ağacı kökten kesmek veya kurutmak bu hakkın kapsamında değildir.

Yakarak veya Patlayıcıyla Mala Zarar Verme

Mala zarar verme yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak işlenirse ceza bir katına kadar artırılır (TCK 152/2-a); bir aracın veya iş yerinin kundaklanması bu kapsamdadır. Yakarak mala zarar verme için somut bir tehlike gerekmez; TCK 170 her kundaklamada kendiliğinden uygulanmaz, yakma başka nesnelere yayılıp yangın boyutuna ulaşırsa genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması da oluşur ve en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur (aşağıdaki Ceza Genel Kurulu kararı). Yangının çıkış noktası teknik bilirkişi raporuyla belirlendiğinden, rapora süresinde itiraz savunmanın merkezindedir.

İbadethane ve Mezarlıklara Zarar Verme (TCK 153)

Bu fiiller TCK 153’te ayrı bir suç olarak düzenlenir: ibadethanelere, eklentilerine ve buralardaki eşyaya, mezarlara, mezar üzerindeki yapılara ve mezarlık tesislerine yıkmak, bozmak veya kırmak suretiyle zarar vermenin cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK 153/1). Bu yerleri ve yapıları kirletmek üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TCK 153/2). Fiiller, ilgili dini inanışı benimseyen toplum kesimini tahkir maksadıyla işlenirse ceza üçte bir oranında artırılır (TCK 153/3). Bu suçlar şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir.

Hayvana Zarar Verme Mala Zarar Verme Suçu mu?

Hayır; sahipli hayvana zararı da kapsayan TCK 151/2’nin 2021’de kaldırılmasından sonra ev hayvanı veya evcil hayvana yönelik belirli fiiller 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 28/A maddesine göre cezalandırılır: kasten öldürme altı aydan dört yıla, işkence veya acımasız ve zalimce muamele altı aydan üç yıla kadar hapis gerektirir; nesli tükenme tehlikesindeki hayvanlar için ayrı cezalar vardır. Soruşturma kural olarak Tarım ve Orman il veya ilçe müdürlüğünün yazılı başvurusuna bağlıdır; suçüstü hâlinde genel hükümler uygulanır, sahipli hayvana karşı fiillerde hayvan sahibinin şikâyeti üzerine de soruşturma yapılır.

Mala Zarar Verme Şikâyete Tabi mi?

Temel hâldeki mala zarar verme şikâyete tabidir: savcılık ancak malı zarar gören kişinin şikâyeti üzerine soruşturma yapabilir (TCK 151/1). Nitelikli mala zarar verme (TCK 152) ile ibadethane ve mezarlıklara zarar verme (TCK 153) ise şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiğinde resen soruşturur. Özel durumlar şunlardır:

Mala Zarar Verme Suçu Şikâyet Süresi Ne Kadar?

Şikâyet süresi altı aydır ve malı zarar gören kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar; her hâlde dava zamanaşımı dolmadan şikâyette bulunulmalıdır (TCK 73/1-2). Fail belli değilse süre, failin kim olduğunun öğrenildiği günden başlar. Süre geçirilirse temel hâl için dava açılamaz.

Mala Zarar Verme Suçu Nereye Şikâyet Edilir?

Şikâyet herhangi bir polis merkezine, jandarmaya veya doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir (CMK 158); şikâyet, başvurulan yerden yetkili başsavcılığa gönderilir. Anadolu Yakası’ndaki olaylar kural olarak Kartal’daki İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca, Beykoz, Şile ve Adalar’dakiler ise bu ilçelerin kendi başsavcılıklarınca soruşturulur. Dilekçede şunlar yer almalıdır:

• Olayın tarihi, saati ve yeri ile zarar gören malın ne olduğu
• Failin kimliği; bilinmiyorsa onu belirlemeye yarayacak plaka, kamera konumu veya tanık bilgisi
• Hasar fotoğrafları, videolar, mesajlar ve tanıkların adları
• Zarar tutarını gösteren ekspertiz raporu, servis raporu veya tamir faturası
• Şikâyetçi olduğunuzu ve failin cezalandırılmasını istediğinizi açıkça belirten bir cümle

Şikâyetten Vazgeçmek Davayı Düşürür mü?

Temel hâlde evet: şikâyetten vazgeçme hüküm kesinleşinceye kadar mümkündür ve vazgeçmeyi kabul eden şüpheli veya sanık bakımından soruşturmayı ya da davayı düşürür (TCK 73/4). Vazgeçtikten sonra aynı fiil için kural olarak yeniden şikâyette bulunulamayacağından, mağdursanız önce zararınızın ödenmesini sağlayın. Nitelikli hâllerde (TCK 167/2 dışında) ve kapıya, pencereye veya araca hırsızlık suçu işlemek amacıyla zarar verildiğinde şikâyet aranmadığından (TCK 142/4) vazgeçme davayı düşürmez.

Mala Zarar Verme Uzlaşmaya Tabi mi?

Temel hâldeki mala zarar verme uzlaşmaya tabidir; şikâyete bağlı olduğu için savcılık dava açmadan önce dosyayı uzlaştırmaya göndermek zorundadır (CMK 253/1-a). Nitelikli mala zarar verme (TCK 152), TCK 167/2’deki yakınlara karşı işlenmedikçe, ibadethane ve mezarlıklara zarar verme (TCK 153) ise hiçbir durumda uzlaştırma kapsamında değildir.

Uzlaşma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK 253/4). Uzlaşma sağlanır ve edim, örneğin hasar bedelinin ödenmesi, hemen yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına, dava aşamasında düşme kararı verilir. Taksitli veya ileri tarihli ödemede soruşturmada kamu davasının açılması ertelenir, dava aşamasında durma kararı verilir; son ödemeyle dosya kapanır (CMK 253/19, 254). Uzlaşma suçun kabulü değildir ve adli sicile işlemez; ayrıntılar uzlaşmaya tabi suçlar yazımızda.

Aynı mağdura karşı uzlaştırma dışı bir suç da işlenmişse, örneğin telefon kırılırken silahla tehdit de varsa, uzlaştırma yapılmaz; ancak birlikte işlenen suç hakaret gibi önödeme kapsamındaysa mala zarar verme için uzlaştırma yine yapılır (CMK 253/3). Önödeme ise mala zarar vermede uygulanmaz (TCK 75/1).

• Şüpheliyseniz: Ödeyemeyeceğiniz bir tutarı veya takvimi kabul etmeyin; edim yerine getirilmezse dava açılır ya da yargılama sürer ve uzlaşma raporu icraya konulabilir. Tutarı ekspertiz veya fatura üzerinden konuşun.
• Mağdursanız: Uzlaşma, sonradan ortaya çıkan zararlar dışında tazminat davası hakkınızı sona erdirir (CMK 253/19); onarım bedelinin yanında değer kaybı ve kullanım kaybını da hesaplayın ve ödeme tarihlerini rapora açıkça yazdırın.

Size uzlaşma teklifi geldiyse ve yedi günlük süre işliyorsa ya da mala zarar verme şikâyeti nedeniyle ifadeye çağrıldıysanız Av. Ebubekir Kozan’a gece ve hafta sonu dâhil 0534 980 28 64 numarasından ulaşabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Zararı Ödersem Ceza Düşer mi? Etkin Pişmanlık (TCK 168)

Zararı ödemek nitelikli hâllerde ve uzlaşmanın sağlanamadığı dosyalarda davayı düşürmez; ancak fail pişmanlık göstererek zararı aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse ceza indirilir (TCK 168). İndirim oranı ödemenin zamanına bağlıdır:

Makbuz tek başına yetmez; ödeme failin pişmanlık iradesini yansıtmalıdır. Zorla tahsil edilen veya failin haberi olmadan yapılan ödeme bu sonucu doğurmaz; aile üyesi gibi üçüncü kişinin fail adına ve onun rızasıyla yaptığı ödeme olayın özelliklerine göre yeterli sayılabilir. Kısmi ödemede mağdurun rızası gerekir (TCK 168/4). Ödemeyi elden değil, dosya numarası, ödeyen kişi ve karşılanan zarar kalemi yazılı banka havalesiyle yapın; zamanlama için etkin pişmanlık şartları yazımıza bakabilirsiniz.

Eşe veya Aileye Ait Mala Zarar Vermek Suç mu?

Hakkında ayrılık kararı verilmemiş eşin, anne, baba, çocuk ve torun gibi üstsoy veya altsoyun, bu derecedeki kayın hısımlarının, evlat edinen veya evlatlığın ya da aynı konutta birlikte yaşanan kardeşin malına zarar veren kişiye ceza verilmez (TCK 167/1). Bu bir şahsi cezasızlık sebebidir; fiil suç olmaya devam eder. Ayrılık kararı verilmiş eş, ayrı yaşayan kardeş ve aynı konutta birlikte yaşanan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımları arasında ise soruşturma nitelikli hâller dâhil şikâyete bağlıdır, uzlaştırma yapılır ve ceza yarı oranında indirilir (TCK 167/2).

Boşanma davasının açılmış olması kural olarak ayrılık kararı sayılmaz; ayrılık kararı, mahkemenin boşanma yerine verebildiği ayrı bir karardır (TMK 170). Boşanma kesinleştikten sonra eski eşin veya sevgilinin malına zarar vermek ise suçtur. Aynı olaydaki tehdit, hakaret veya yaralama ayrıca cezalandırılır; şiddet gören eş 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma tedbiri isteyebilir.

Günlük Hayattan Örnekler: Hangi Olay Hangi Suç?

Benzer olaylar; malın kime ait olduğuna, failin amacına ve eşlik eden suçlara göre farklı sonuç doğurur.

Araca Zarar Vermenin Cezası: Çizmek, Cam veya Ayna Kırmak

Park hâlindeki aracı anahtarla çizmek, lastiğini kesmek, camını, aynasını veya farını kırmak temel hâlde mala zarar vermedir; şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma yapılır. Araç bir kamu kurumuna aitse veya görevinden dolayı öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin aracına zarar verilmişse nitelikli hâl uygulanır; araç kundaklanmışsa ceza artırılır. Cam, içindeki eşyayı çalmak için kırılmışsa hırsızlık ile; birini korkutmak için kırılmışsa tehdit suçu ile mala zarar verme birlikte cezalandırılır (TCK 106/3). Hırsızlığın konusu aracın kendisiyse ve zarar aracı çalmak için aynı araca verilmişse, örneğin kontak düzeneği bozulmuşsa, Yargıtay uygulamasında ayrıca mala zarar verme suçu oluşmadığını kabul eden kararlar bulunur; sonuç somut olaya göre belirlenir. Aynı aracı aynı suç işleme kararıyla tekrar tekrar çizmek, zincirleme suç olarak artırılmış tek cezayla cezalandırılabilir (TCK 43/1).

Kapı Kırmanın Cezası

Başkasının kapısını, kilidini veya penceresini kırmak mala zarar vermedir. Kapı içeri girmek için kırıldıysa ayrıca konut dokunulmazlığının ihlali (haneye tecavüz) suçu oluşur ve iki suç ayrı ayrı cezalandırılabilir. Kapı hırsızlık amacıyla kırıldıysa da mala zarar verme ayrı bir suçtur (aşağıdaki Ceza Genel Kurulu kararı); bu durumda şikâyet aranmaz ve uzlaştırma yapılmaz (TCK 142/4).

Kavgada Telefon Kırıldı: Mala Zarar Verme mi?

Kavga sırasında karşı tarafın telefonunu alıp yere çarpmak veya kırmak mala zarar vermedir ve varsa yaralamadan ayrıca cezalandırılır. Telefon itişmede elden düşüp kırıldıysa olası kast ile bilinçli taksir ayrımı belirleyicidir; kastı ispatlanamayan zarar bu suçu oluşturmaz, ancak tazminat sorumluluğu doğurabilir. Telefonu zorla alıp kendinde tutma veya kullanma amacı varsa olay mala zarar verme değil yağma (gasp) suçu olarak değerlendirilebilir. Yaralama da olduysa darp raporu ve kasten yaralama suçu hükümleri önem kazanır; yaralama nitelikli değilse iki suç için birlikte uzlaştırma yapılabilir.

Kiracı ile Ev Sahibi Arasında Eşyaya Zarar

Kiracının daireye veya demirbaşlara kasten zarar vermesi, örneğin tahliye sırasında kapıları, mutfak dolaplarını veya tesisatı kırması mala zarar vermedir. Olağan kullanımdan kaynaklanan eskime ise suç değildir; kiracı sözleşmeye uygun kullanımın gerektirdiği eskime ve bozulmalardan hukuken de sorumlu değildir (TBK 334). Sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan hasar depozito ve hukuk davası konusudur. Kiracının eşyalarını atan veya kıran ev sahibi de bu suçu işler. İki taraf için de en sağlam delil teslim ve tahliye tutanakları ile tarihli fotoğraflardır.

Mala Zarar Verme Suçunda HAGB Verilir mi?

Verilebilir, ancak otomatik değildir: sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûmiyeti yoksa, yeniden suç işlemeyeceği kanaati oluşursa ve suçtan doğan zarar giderilmişse mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakabilir (CMK 231). Zarar hemen ödenemiyorsa denetim süresinde taksitle ödeme koşuluyla da karar verilebilir. Yetişkinlerde denetim süresi beş yıldır; bu sürede kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer. Karara karşı kural olarak istinaf yolu açıktır; CMK 272/3’teki kesinlik sınırları saklıdır. 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026’dan itibaren yeniden düzenlenen şartlar için hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB verilen hükümdeki hapis cezası ayrıca ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez (CMK 231); diğer kurumlar şöyle ayrılır:

Mala Zarar Verme Suçunda Zamanaşımı Kaç Yıl?

Temel hâlde ve TCK 152/1’deki nitelikli hâllerde dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e); suç tarihinde 18 yaşından küçüklerde süre daha kısadır (TCK 66/2). Süre, delillere göre uygulanabilecek en ağır hâlin kanuni üst sınırına göre hesaplanır (TCK 66/3-4): TCK 152/2 veya 152/3’teki artırım üst sınırı beş yılın üzerine çıkarırsa süre on beş yıl, iki artırım nitelikli hâle birlikte uygulanırsa üst sınır yirmi yılı aşabileceğinden yirmi yıl olabilir (TCK 66/1-c, d). Savcı huzurunda ifade veya sorgu, tutuklama kararı, iddianame ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser; karakolda alınan ifade kesmez (TCK 67/2). Kesilmeyle süre en fazla yarısı kadar uzar; sekiz yıllık süre en çok on iki yıl olur (TCK 67/4). HAGB denetim süresince zamanaşımı işlemez.

Mala Zarar Verme Davası Hangi Mahkemede Görülür?

Mala zarar verme davalarına, nitelikli hâller dâhil, kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar. Görev, ağırlaştırıcı veya hafifletici nedenler gözetilmeksizin suçun kanundaki cezasının üst sınırına göre belirlenir (5235 sayılı Kanun m. 11, 12, 14); bu nedenle kamu hizmetinin aksaması (TCK 152/3) gibi oransal artırımlar cezayı on yılın üzerine çıkarabilse de kural olarak davayı ağır ceza mahkemesine taşımaz. Bu artırımın görevdeki etkisi tartışmalı olduğundan böyle bir dosyada iddianamedeki nitelendirme ayrıca incelenmelidir. Aynı olayda ağır cezanın görevine giren başka bir suç varsa davalar bağlantı nedeniyle orada birleştirilebilir; suç tarihinde 18 yaşından küçük olanlar çocuk mahkemesinde yargılanır. Yer bakımından kural olarak suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir (CMK 12). Anadolu Yakası’ndaki davalar Kartal’daki İstanbul Anadolu Adalet Sarayında görülür; Beykoz, Şile ve Adalar’ın kendi adliyeleri olduğundan bu ilçelerdeki asliye ceza davaları ilçe adliyesinde, ağır ceza davaları Kartal’da görülür. Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ceza davasında istinaf yoluna başvurulabilir; beş yıl veya daha az hapse ilişkin esastan ret kararları temyiz edilemediğinden (CMK 286/2-a) istinaf genellikle son incelemedir.

Mala Zarar Verme Suçunda Tutuklama Olur mu?

Olabilir, ancak istisnadır ve otomatik değildir. Mala zarar verme katalog suçlar arasında değildir (CMK 100/3); üst sınır iki yılı aştığından tutuklama yasağı (CMK 100/4) da uygulanmaz. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut deliller, kaçma veya delil karartma şüphesini gösteren olgular ve ölçülülük birlikte aranır; adli kontrolün neden yetersiz kalacağı da gerekçelendirilmelidir (CMK 100, 101).

Mala Zarar Verme Nedeniyle Tazminat İstenebilir mi?

Evet. Malı zarar gören kişi ceza davasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde maddi tazminat isteyebilir (TBK 49); ceza mahkemesi tazminata hükmetmez. Tazminat istemi zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır (TBK 72). Araç hasarında değer kaybı da istenebilir. Uzlaşma sağlanmışsa, sonradan ortaya çıkan zararlar dışında tazminat davası açılamaz (CMK 253/19).

Malınıza Zarar Verildiyse Ne Yapmalısınız?

İlk 24–48 saatte yapılacak iş, zararı ve faili belgelemektir; kamera kayıtları kısa sürede silinebilir ve onarımdan sonra hasarı ispatlamak zorlaşır.

1. Delili koruyun: Hasarı onarmadan önce farklı açılardan fotoğraf ve video çekin; tehdit mesajlarını ve sosyal medya paylaşımlarını ekran görüntüsüyle ve tarihleriyle saklayın.
2. Kamera kayıtlarını hemen isteyin: Çevredeki iş yerlerinden ve apartman yönetiminden kayıtların korunmasını isteyin; gerekirse savcılıktan talep edin.
3. Tutanak ve zarar tespiti yaptırın: Polise olay tutanağı tutturun; ekspertiz raporu, servis raporu veya tamir faturasıyla zarar tutarını belgeleyin.
4. Takipsizlik kararına itiraz edin: Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz; karar kesinleşirse aynı fiil için dava ancak yeterli şüphe oluşturan yeni delil bulunur ve sulh ceza hâkimliği bu yönde karar verirse açılabilir (CMK 172/2; aşağıdaki Ceza Genel Kurulu kararı). Ayrıntılar kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) yazımızda.

Yapmamanız gereken: Karşılık olarak failin malına zarar vermek veya “Zararımı ödemezsen…” diye tehditte bulunmak sizi de şüpheli konumuna düşürür. Zararınızı yalnızca şikâyet, uzlaştırma ve tazminat yoluyla isteyin.

Hakkınızda Mala Zarar Verme Şikâyeti Varsa Ne Yapmalısınız?

Önce suçlamanın temel hâl mi nitelikli hâl mi olduğunu öğrenin: temel hâlde dosya uzlaştırma ve zararın giderilmesiyle kapanabilir; nitelikli hâlde sonucu ödemenin zamanlaması belirler.

• İfadeyi hazırlıksız vermeyin: Susma hakkınız vardır; malın kime ait olduğu, zararın nasıl oluştuğu ve kast konusundaki beyanlar dosyanın yönünü belirler. Süreç için ifadeye çağrıldım, ne yapmalıyım yazımıza bakabilirsiniz.
• Zarar tutarını kontrol edin: Şikâyetçinin bildirdiği tutar gerçek zararı aşabilir; ekspertiz, piyasa değeri veya bilirkişi incelemesiyle tutar tartışılabilir.
• Ödemeyi zamanında ve belgeli yapın: İddianamenin kabulünden önceki tam ödeme en yüksek indirim imkânını sağlar.
• Karşı delilleri toplayın: Olayı karşı tarafın başlattığını veya zararın kazayla oluştuğunu gösteren kayıt, mesaj ve tanıklar; kastın yokluğu, meşru müdafaa veya haksız tahrik (TCK 29) savunmasının temelidir.
• Şikâyetçiye baskı yapmayın: Şikâyetten vazgeçirme girişimi tehdit veya şantaj suçlamasına dönüşebilir; görüşmeyi uzlaştırmacı veya avukat aracılığıyla yürütün.
• Kendi şikâyet hakkınızı unutmayın: Aynı olayda siz de zarar gördüyseniz altı aylık süre sizin için de işler.

Mala Zarar Verme Suçuna İlişkin Yargıtay Kararları

Aşağıdaki üç Ceza Genel Kurulu kararı, tarih sırasıyla, yazıdaki kuralların uygulamadaki karşılığını gösterir.

Atölyeyi Yakmak: Yakarak Mala Zarar Verme Sabit Görüldü, TCK 170 ile İlişki Açıklandı

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 29.06.2022 tarihli, 2020/407 Esas ve 2022/505 Karar sayılı kararında, birlikte yaşadığı kişiyle tartıştıktan sonra onun atölyesini yakmakla tehdit eden sanık hakkında yerel mahkemenin kurduğu ve Dairenin onadığı yakarak mala zarar verme (TCK 151/1, 152/2-a) mahkûmiyeti incelenmiştir. Bu olayların ertesi günü atölyede sabah ve akşam iki yangın çıkmış; olay yeri inceleme raporları yangın izlerini ve hasarlı makineleri tespit etmişti. Bu dosyadaki mahkûmiyet akşamki yangına ilişkindi; sabahki yangın için ayrı davada beraat verilmişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yeterli delil bulunmadığını ileri sürmüştü. Kurul; sanığın tehdit suçundan kesinleşen mahkûmiyetini, kolluk raporlarını ve sanığın, makinenin tartışmada düşüp kırıldığı ve yangının elektrik kontağından çıktığı yönündeki savunmasının akşamki yangına ilişkin rapordaki tespitlerle örtüşmesini birlikte değerlendirerek suçu sabit görmüş ve itirazı oy birliğiyle reddetmiştir. Kurula göre yakarak mala zarar verme için somut tehlike gerekmez; yakma başka nesnelere yayılıp yangın boyutuna ulaşırsa genel güvenliği tehlikeye sokma suçu da oluşur ve farklı nevi fikri içtima ile en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur. Olay 2009’da işlendiğinden karardaki ceza aralıkları, 2014’te 6545 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki metne dayanır.

Takipsizlik Kesinleşince Yeni Delil Olmadan Aynı Fiilden Dava Açılamaz

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 04.10.2022 tarihli, 2019/80 Esas ve 2022/604 Karar sayılı kararında, bir köyün içme suyu hattına kelepçe takıp ek boruyla kendi sulama havuzuna su aldığı kabul edilen sanığın nitelikli mala zarar verme (TCK 152/1-a, d) mahkûmiyeti incelenmiştir. Savcılık aynı fiil için önce kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, karar itiraz edilmeden kesinleşmişti; bu karardan birkaç gün sonra kolluğun düzenlediği ikinci tutanağa dayanılarak dava açılmıştı. Daire hükmü bu nedenle bozmuş, yerel mahkeme ikinci tutanağı yeni delil sayarak direnmişti. Kurul, aynı fiilin yeniden tespit edilmesinden ibaret olan tutanağın yeni delil sayılamayacağını, kesinleşmiş takipsizlik kararından sonra yeni delil olmadan açılan davanın ceza muhakemesi şartı gerçekleşmeden açıldığını kabul ederek direnme hükmünü oy birliğiyle bozmuştur (CMK 172/2). Kurul, iddianamenin düzenlendiği 2012’deki metni uygulamıştır; o tarihte yeni delil yeterliydi. 680 sayılı KHK ve 7072 sayılı Kanunla 2017’den beri ayrıca bu delilin dava açmaya yetecek şüphe oluşturması ve sulh ceza hâkimliğinin bu konuda karar vermesi gerekir.

Hırsızlık İçin Kapı Kırmak: Mala Zarar Ayrı Suç, Uzlaşma İhtimali Sonucu Değiştirmedi

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 06.12.2023 tarihli, 2022/30 Esas ve 2023/647 Karar sayılı kararında, 2004’te gece vakti bir iş yerinin demir muhafazası ve kapısı zorlanarak içeri girilip kasanın çalındığı olay incelenmiştir. Yerel mahkeme lehe bulduğu eski 765 sayılı TCK’ya göre hüküm kurmuş, Daire hükmü onamıştı; Başsavcılık, uzlaştırma davetiyesinin usulüne uygun tebliğ edilmediğini ve uzlaşma sağlanırsa yeni kanunun lehe olacağını ileri sürmüştü. Kurula göre eylem, 5237 sayılı TCK bakımından nitelikli hırsızlığın yanında birden fazla kişiyle gece iş yeri dokunulmazlığının ihlali ve mala zarar verme (TCK 151/1) suçlarını da oluşturur; iş yeri dokunulmazlığının bu nitelikli ihlali uzlaştırma kapsamında olmadığından uzlaşma hükümleri yalnız mala zarar verme yönünden uygulanabilirdi. Bu suç için uzlaşma sağlansa bile diğer iki suçun toplam cezası eski kanuna göre verilen 3 yıl 6 ay hapsi aşacağından lehe kanun karşılaştırması usulüne uygundu; itiraz oy birliğiyle reddedildi, davetiyenin tebliği sorunu incelenmedi. Bu uzlaştırma değerlendirmesi 2004 olayındaki lehe kanun karşılaştırmasına ilişkindir; bugün işlenen bir olayda hırsızlık amacıyla verilen zarar için şikâyet aranmaz (2006’da eklenen TCK 142/4) ve uzlaştırma yapılmaz.

İstanbul’da Mala Zarar Verme Davalarında Avukat Desteği

Mala zarar verme dosyalarında ilk iş; olayın temel hâl mi nitelikli hâl mi olduğunu, malın kime ait olduğunu ve zararın kasten verilip verilmediğini belirlemektir. Ardından zarar tutarı belgelenir ve ödemenin zamanı uzlaştırma, etkin pişmanlık ve HAGB açısından planlanır; mağdur tarafında şikâyet süresi ve delil koruma önceliklidir. Müdafilik ve vekillik hakkında İstanbul ceza avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz.

Av. Ebubekir Kozan, Maltepe Cevizli’deki bürosundan İstanbul Anadolu Adliyesindeki soruşturma ve davaları takip eder; müvekkil görüşmelerini ve duruşmaları bizzat yürütür. İstanbul Barosuna kayıtlı Av. Kozan ile görüşmeye ifade çağrısını, uzlaşma teklif formunu veya iddianameyi, hasar fotoğraflarını, zarar belgelerini ve varsa kamera kayıtlarını getirmeniz değerlendirmeyi hızlandırır.

Malınıza zarar verildiyse ya da mala zarar verme suçlamasıyla ifadeye çağrıldıysanız, uzlaşma teklifi aldıysanız veya dava açıldıysa olay tarihini, dosyanın bulunduğu birimi ve soruşturma veya dosya numarasını WhatsApp üzerinden iletebilir veya 0534 980 28 64 numarasından Av. Ebubekir Kozan’a ulaşabilirsiniz.

Mala Zarar Verme Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mala zarar verme suçu para cezası ne kadar?

Temel hâlde hâkim doğrudan adli para cezası verebilir; gün sayısı en az 120 gündür ve bir günlük tutar 100–500 TL arasında belirlenir (TCK 52/2, 61/9). Hapis seçilirse ceza sonradan adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2).

Mala zarar verme şikâyete tabi mi?

Temel hâl (TCK 151/1) şikâyete tabidir ve vazgeçme davayı düşürür; nitelikli hâller (TCK 152) ile TCK 153’teki suçlar resen soruşturulur.

Mala zarar verme nitelikli hali şikâyete tabi mi?

Hayır. Kamu malı, ağaç veya parti binası gibi nitelikli hâller resen soruşturulur ve uzlaştırma yapılmaz; istisna TCK 167/2’deki yakınlara karşı işlenmesidir.

Mala zarar verme uzlaşmaya tabi mi?

Temel hâl tabidir (CMK 253/1-a); nitelikli hâller (TCK 167/2 dışında) ve hırsızlık amacıyla verilen zarar tabi değildir.

Mala zarar verme suçu zamanaşımı kaç yıl?

Temel hâlde ve TCK 152/1’deki hâllerde sekiz yıl, kesilmeyle en fazla on iki yıldır. TCK 152/2 veya 152/3 artırımı uygulanan hâllerde on beş yıl, ikisi nitelikli hâle birlikte uygulanırsa yirmi yıl olabilir.

Mala zarar verme suçunda etkin pişmanlık uygulanır mı?

Evet. Zarar pişmanlık gösterilerek iddianamenin kabulünden önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine, hükümden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir; kısmi ödemede mağdurun rızası gerekir (TCK 168).

Kiracının eve zarar vermesi mala zarar verme suçu mu?

Kiracı daireye kasten zarar verirse suç oluşur ve ev sahibi altı ay içinde şikâyet edebilir; olağan eskime suç değildir ve kiracı bundan sorumlu değildir (TBK 334).

Mala zarar verme suçu memuriyete engel mi?

Mala zarar verme, memuriyete engel suçlar arasında sayılmamıştır; ancak kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet memuriyete engeldir (657 sayılı Kanun m. 48/A-5).

Mala zarar verme suçunda değer azlığı uygulanır mı?

Hırsızlıktaki değer azlığı indirimi (TCK 145) mala zarar verme için öngörülmemiştir. Zararın küçük olması, cezanın belirlenmesinde (TCK 61) ve uzlaşma tutarında dikkate alınır.

Mala zarar verme suçunda haksız tahrik uygulanır mı?

Uygulanabilir. Mağdurun haksız bir davranışının yarattığı hiddet veya şiddetli elem altında verilen zararda ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar indirilir (TCK 29).

Adli para cezasını ödersem karşı tarafın zararını da ödemiş olur muyum?

Hayır. Adli para cezası devlete ödenir; mağdurun zararı uzlaşma edimiyle, etkin pişmanlık ödemesiyle veya tazminat davasıyla ayrıca giderilir. HAGB için de zararın giderilmesi gerekir.

Arabamı çizeni kamera kaydı olmadan şikâyet edebilir miyim?

Evet. Fail belli olmasa da şikâyette bulunabilirsiniz; savcılık tanıkları ve çevredeki kayıtları araştırır. Kamera yoksa tanık anlatımları, mesajlar ve tarihli hasar fotoğrafları birlikte değerlendirilir; fail belirlenemezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilebilir.

Hazırlayan: Av. Ebubekir Kozan