Haksız Tutuklama Tazminatı (CMK 141): Başvuru Süresi, Komisyon ve Miktar

Haksız Tutuklama Tazminatı Nedir?

Kısa cevap: Haksız tutuklama tazminatı, gözaltına alınan, tutuklanan veya bazı adli kontrol yükümlülüklerine tabi tutulan kişinin CMK 141/1’de sayılan hâllerde uğradığı maddi ve manevi zararı Devletten istemesidir. En bilinen hâli, kanuna uygun gözaltı veya tutuklamadan sonra kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK) ya da beraat verilmesidir; tutuklamanın hukuka aykırı olduğunu ispat etmeniz gerekmez, ancak af, şikâyetten vazgeçme veya uzlaşma gibi CMK 144 istisnaları saklıdır. Başvuru, kesinleşmenin size tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıl içinde yapılır (CMK 142/1). Gözaltı, tutuklama, ev hapsi veya kanundaki tedavi yükümlülüğünden sonra beraat ya da takipsizlik ile cezadan uzun tutukluluk hâllerinde (CMK 141/1-e, f, l) Tazminat Komisyonuna, diğer hâllerde oturduğunuz yerin ağır ceza mahkemesine başvurulur. Tazminatın tarifesi yoktur; zarar belgelerle gösterilir.

Hangi Durumlarda Devletten Tazminat İstenebilir?

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminatın sebepleri CMK 141/1’de on iki bentte sayılmıştır. Başvuru yeri bakımından ayrım her bentte değil, (e), (f) ve (l) bentleri ile diğerleri arasındadır: 1 Haziran 2024 ve sonrasındaki istemlerde ilk üçü Tazminat Komisyonuna, diğerleri ağır ceza mahkemesine gider.

(e), (f) ve (l) bentlerine konu takipsizlik, beraat veya mahkûmiyet kararını veren savcılık ya da mahkeme, tazminat hakkını kişiye bildirmek ve karara yazmak zorundadır (CMK 141/2). CMK 141/3 ise birinci fıkra dışındaki hâkim ve savcı kararları veya işlemlerinden doğan tazminat davalarının da yalnız Devlet aleyhine açılabileceğini düzenler; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu davaların, kişisel kusur iddiasına dayansa bile, davacının oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılacağını kabul etmiştir (kararlar bölümü).

Haksız Gözaltı Tazminatı: Gözaltından Sonra Serbest Bırakıldıysanız

Savcılıktan veya sulh ceza hâkimliğinden serbest bırakılmak tek başına tazminat hakkı doğurmaz. Hakkınızda takipsizlik veya beraat verilirse, CMK 144 istisnaları yoksa gözaltında geçen süre için Tazminat Komisyonuna başvurabilirsiniz (CMK 141/1-e). Gözaltı süresi aşılmışsa, yakınlarınıza haber verilmemişse veya gözaltı nedeni size açıklanmamışsa bu usul ihlalleri dosyanın sonucundan bağımsız olarak ağır ceza mahkemesinde ileri sürülür (CMK 141/1-b, g, h); bu bentlerde tazminat hakkı, haber verilmesi gereken yakına değil, yakalanan kişiye aittir.

Tutuklu Kaldınız ve Beraat Ettiniz veya Takipsizlik Verildi

Kanuna uygun biçimde tutuklanıp sonra hakkında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat verilen kişi, tutuklulukta geçen süre için Devletten tazminat isteyebilir (CMK 141/1-e). Tutuklamanın hatalı olduğunu ispat etmeniz gerekmez; beraatin delil yetersizliğinden verilmesi de sonucu değiştirmez. Belirleyici olan, kararın kesinleşmesi ve CMK 144 istisnalarından birinin bulunmamasıdır.

Aynı dosyada bir suçtan beraat edip diğerinden mahkûm olduysanız tutukluluk kural olarak cezadan mahsup edilir (TCK 63); tazminat, tutuklamanın hangi suç nedeniyle verildiği ve sürenin cezayı aşıp aşmadığı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Tutukluluk başka dosyadaki cezadan mahsup edildiyse durum da ayrıca değerlendirilir; bunu kendiliğinden engel sayan eski kural (CMK 144/1-a) 2013’te kaldırılmıştır.

Tutukluluk Cezadan Uzun Sürdüyse

Mahkûmiyette gözaltı ve tutuklulukta geçen süre verilen cezadan uzunsa, aşan kısım için Tazminat Komisyonuna başvurulur (CMK 141/1-f). Örneğin on ay tutuklu kalıp altı ay hapis cezası alan kişi aradaki yaklaşık dört ay için tazminat isteyebilir; hesap, kesinleşmiş hüküm, mahsup ve infaz belgeleriyle gün gün kontrol edilir. Kanunda yalnız adli para cezası öngörülen suçtan tutuklanıp bu cezayı alan kişi de bu bent kapsamındadır.

HAGB Kararından Sonra Tutukluluk Tazminatı İstenebilir mi?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararında hüküm açıklanmadığı için, tutukluluğun bu hükümdeki cezadan uzun olması 141/1-f’deki mahkûmiyetle aynı şekilde değerlendirilmeyebilir. Eski düzenleme döneminde verilmiş bazı Yargıtay kararları, denetim süresi sonundaki kararın (düşme veya hükmün açıklanması) beklenmesini aramıştır; bu yaklaşımın güncel düzenlemede sürüp sürmeyeceği dosya bazında değerlendirilmelidir. Çünkü 1 Haziran 2024’ten beri HAGB kararlarına kural olarak istinaf yolu açıktır; Anayasa Mahkemesi 10 Temmuz 2025 tarihli kararıyla HAGB’yi düzenleyen CMK 231/5–14’ü iptal edip iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiş, 7589 sayılı Kanun bu süre dolmadan bu fıkraları 31 Temmuz 2026’dan itibaren yeniden düzenlemiştir. Bu nedenle başvurunun zamanı ayrıca hesaplanmalı, üç ay ve bir yıllık süreler kaçırılmamalıdır.

Kanuna Aykırı Tutuklama ve Uzun Tutukluluk

Tutuklama kanuni koşullar olmadan verilmiş, ölçüsüz biçimde uzatılmış veya makul sürede hüküm kurulmamışsa istem ağır ceza mahkemesine yapılır (CMK 141/1-a, d). Örneğin yalnız adli para cezası gerektiren suçlarda ve vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç, hapis cezasının üst sınırı iki yılı aşmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez (CMK 100/4); bu yasağa aykırı tutuklama (a) bendine girer. Yasak dışındaki suçlarda ise tutuklamanın ölçülülüğü somut olayın koşullarına göre ayrıca incelenir. Yakalama kararı üzerine yakalanan kişide de kanuni dayanak ve hâkim önüne çıkarılma süresi aynı ölçütlerle incelenir. Tutukluluk incelemesinde kanunun öngördüğü sürelerde dinlenmeden uzun süre mahkeme huzuruna çıkarılmamak da 141/1-d kapsamında değerlendirilmiş, bu bent mahkûmiyeti kesinleşmiş kişi için de incelenmiştir (kararlar bölümü).

Adli Kontrol Tazminatı: Ev Hapsi ve Tedavi Yükümlülüğü

CMK 141/1’de adli kontrol bakımından açıkça düzenlenen başlıca tazminat sebepleri (k) ve (l) bentleridir. Ev hapsi ya da bağımlılıktan arınmak için hastaneye yatma dâhil tedavi veya muayene yükümlülüğü uygulandıktan sonra takipsizlik veya beraat verilirse Tazminat Komisyonuna başvurulur (l); ev hapsinde kalmak tek başına yetmez. Adli kontrol kararına karşı kanuni başvuru imkânı tanınmamışsa ağır ceza mahkemesine başvurulur (k). İki hüküm de 7499 sayılı Kanunla getirilmiş olup 1 Haziran 2024’ten sonra kesinleşen karar ve hükümlerde uygulanır (CMK geçici 6/3). Yalnız imza yükümlülüğü veya yurt dışına çıkış yasağı (l) bendi kapsamında değildir; bu yükümlülüklerde de (k) bendi saklıdır. Yükümlülüklerin kaldırılması ve adli kontrol kararına itiraz için ilgili yazımıza bakabilirsiniz.

Telefon, Araç veya Banka Hesabına El Koyma Nedeniyle Tazminat

Eşya veya malvarlığına koşulları oluşmadan el konulması, eşyanın korunmaması, amaç dışı kullanılması ya da zamanında iade edilmemesi hâlinde tazminat ağır ceza mahkemesinden istenir (CMK 141/1-j); bu bent beraate bağlı değildir. Geç iade edilen veya hasarlı dönen telefon, otoparkta bekleyen araç ya da bloke hesap bu kapsamda değerlendirilebilir; ancak her bekleme veya hasar kendiliğinden tazminat doğurmaz. Yargıtay, koşullar varsa bloke tarihinden kaldırılma tarihine kadarki yasal faizin maddi tazminat olarak ödenmesi gerektiğini ve imaj alınabilecekken dijital materyale el konulmasının bu bent kapsamında değerlendirilebileceğini kabul etmiştir (kararlar bölümü); faiz, kullanım kaybı ve değer kaybı ayrı kalemlerdir. Anayasa Mahkemesi de taşınmaza tapu şerhiyle uzun süre el konulmasında etkili bir giderim yolu bulunmadığını tespit ettiği bir Genel Kurul kararında pilot karar usulünü uygulamıştır; bu karar her el koymada tazminat doğduğu anlamına gelmez.

El koymanın kaldırılması başvurusu ile zararın tazmini farklı amaçlara hizmet eder; hangisinin önce yapılacağı dosyaya göre belirlenir. İade yolları için el koyma kararına itiraz, telefon incelemesi ve banka hesabı blokesi yazılarımıza bakabilirsiniz. Ölçüsüz arama da tazminat sebebidir (CMK 141/1-i). Tazminatın koşulları ile suçun unsurları farklıdır; haksız arama suçunun (TCK 120) koşulları ayrıca oluşursa görevlilerin ceza sorumluluğu da gündeme gelebilir.

Haksız Tutuklama Tazminatı Nereye Başvurulur: Tazminat Komisyonu mu, Ağır Ceza mı?

1 Haziran 2024 ve sonrasındaki istemlerde gözaltı, tutuklama, ev hapsi veya kanundaki tedavi yükümlülüğünden sonra beraat ya da takipsizlik ile cezadan uzun tutukluluk hâlleri (CMK 141/1-e, f, l) Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonuna, diğer bentler zarar görenin oturduğu yerin ağır ceza mahkemesine gider (CMK 142/2; 6384 sayılı Kanun m. 2/3-b).

Bu ayrımı getiren 7499 sayılı Kanunun (8. Yargı Paketi) geçiş kuralları tek bir tarihe bağlı değildir:

Tazminat Komisyonuna Başvuru Nasıl Yapılır?

Başvuru doğrudan Komisyona veya Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla yapılır; başsavcılığa başvuru tarihi esas alınır. Kanun elektronik başvuruya da izin verir; kâğıtlar damga vergisinden, işlemler harçtan müstesnadır (6384 m. 5/4–6; m. 5/B-4 atfıyla). Kanunda geçen “başvuru formu” Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılmış başvurulara ilişkindir (6384 m. 5/1); koruma tedbiri tazminatında açık kimlik ve adres, zarara uğranılan işlem, zararın niteliği ve miktarı yazılan ve belgeleri eklenen bir dilekçe verilir (6384 m. 5/A-2; m. 5/B-4 atfıyla). Eksikler Komisyonun bildiriminden itibaren bir ay içinde tamamlanmazsa başvuru reddedilir (m. 5/A-3). Komisyon CMK 141, 143 ve 144’ü uygular (m. 5/B-3). Bu başvurular için kanunda bağlayıcı karar süresi yoktur: m. 7/1’deki dokuz ay yalnız Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kaynaklı başvurulara (m. 2/1–2) ilişkindir; CMK 141 başvuruları m. 2/3-b kapsamındadır.

Ağır Ceza Mahkemesinde Tazminat Davası Nerede Açılır?

İstem zarar görenin oturduğu yerdeki ağır ceza mahkemesine yapılır; o mahkeme tazminat konusu işlemle ilişkiliyse aynı yerdeki başka bir ağır ceza dairesi, yoksa en yakın yer ağır ceza mahkemesi karar verir (CMK 142/2). Yetki adli yargı çevresine göre belirlenir: İstanbul Anadolu ağır ceza mahkemelerinin yargı çevresinde (Anadolu Yakası’ndaki on bir merkez ilçe ile Beykoz, Şile ve Adalar) oturuyorsanız istem kural olarak Kartal’daki İstanbul Anadolu Adliyesinde, işlemle ilişkisi olmayan bir dairede görülür. Hazine temsilcisinin beyanı alınır ve karar duruşmalı verilir (CMK 142/5–7).

Yanlış Yere Başvurursanız Ne Olur?

Komisyonun görevindeki istemi süresinde ağır ceza mahkemesine yaptıysanız mahkeme istemi, birlikte yapılmış istemlerde ise ilgili kısmı ayırarak Komisyona gönderir ve mahkemeye yapılan istem tarihi esas alınır (CMK 142/2). Tersi durumda Komisyon istemi veya ilgili kısmı ağır ceza mahkemesine gönderir ve Komisyona yapılan istem tarihi esas alınır; görev anlaşmazlığında Ankara Bölge Adliye Mahkemesi kesin karar verir (6384 m. 5/B-2). Bu koruma süresi geçmiş istemi kurtarmaz ve yalnız bu iki merci arasında işler. Komisyon kararına itiraz ise Ankara Bölge İdare Mahkemesine yapılır.

Haksız Tutuklama Tazminatı Başvuru Süresi Ne Kadar?

Beraat, takipsizlik veya mahkûmiyet gibi kesinleşmiş bir sonuca bağlı istem, kesinleşmenin size tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılır (CMK 142/1; 6384 m. 5/B-1). Bu süreler zamanaşımı değil, hak düşürücü niteliktedir. Karar tarihinden süre işlemez. Tebliğ yapılmamışsa üç aylık süre başlamaz, ama bir yıllık süre her hâlde işler; kararlar bölümündeki yargılamanın yenilenmesiyle ilgili kararda beraat hükmü davacıya tebliğ edilmemişti ve davanın süresinde açıldığı kabul edildi.

Takipsizlik kararı itiraz süresi geçince veya itiraz reddedilince, beraat kararı kanun yolu süreleri geçince veya inceleme bitince kesinleşir. Kesinleşme şerhli karar örneğini alın; tebliğ belgesini ve başvuru kaydınızı saklayın. Yargılamanın makul süreyi aşması nedeniyle Komisyona başvuru ise ayrı bir yoldur (yargılama sürerken veya kesin kararın öğrenilmesinden itibaren bir ay; 6384 m. 5/A-1); bu yoldaki on beş günlük mazeret imkânına m. 5/B-4 atıf yapmadığından koruma tedbiri başvurusunda ona güvenilmemelidir.

Ceza Davası Bitmeden Tazminat İstenebilir mi?

Beraat, takipsizlik ve cezadan uzun tutukluluk gibi sonuca bağlı istemlerde kesinleşme beklenir. Tutuklamanın kanuna aykırı olduğu veya makul süreyi aştığı iddiasına dayanan istemler (CMK 141/1-a, d) ise davanın sonucuna bağlı değildir; Yargıtay, 141/1-a talepleri için CMK 142/1’deki sürelere rağmen asıl davada hüküm verilmesinin veya kesinleşmenin beklenmesine gerek olmadığını kabul etmiştir (kararlar bölümündeki ilk karar). Sürenin bu istemlerde hangi tarihte sona ereceği tartışmalı olabileceğinden, bunları tahliyeden sonra beklemeden değerlendirmek ve esas karar kesinleştiğinde üç ay ve bir yıllık süreleri her hâlde gözetmek güvenli olur.

Haksız Tutuklama Tazminatı Dilekçesinde Neler Yer Almalı?

Dilekçede açık kimlik ve adres, zarara uğranılan işlem ile zararın niteliği ve miktarı yazılır, belgeler eklenir (CMK 142/3; 6384 m. 5/A-2). Ayrıca şunları yazın:

• Dosya numarası, kararı veren merci, karar, kesinleşme ve tebliğ tarihleri
• Gözaltı, tutuklama ve tahliye tarihleri; adli kontrol uygulandıysa türü ve süresi
• Dayandığınız CMK 141/1 bendi ve olayın kısa anlatımı
• Maddi tazminat kalemleri ayrı ayrı; manevi tazminat miktarı ve gerekçesi
• Faizin türü ve her kalem için başlangıç tarihi
• Vekil varsa vekâletname

Eklere kesinleşme şerhli kararı, cezaevi giriş ve tahliye belgesini, gözaltı tutanaklarını, bordroları, SGK hizmet dökümünü, işten çıkış belgesini ve avukatlık ücreti makbuzlarını koyun.

Haksız Tutuklama Tazminatı Ne Kadar, Nasıl Hesaplanır?

Haksız tutuklama tazminatının kanunda tarifesi veya günlük sabit tutarı yoktur; tazminat, belgelenen maddi zarar ile mahkemenin veya Komisyonun takdir ettiği manevi tazminatın toplamıdır. İstenenden fazlasına hükmedilemediği için talep edilen miktar gerekçeli ve zararı karşılayacak düzeyde belirlenmelidir.

Maddi Tazminat: Kazanç Kaybı, İş Kaybı ve Avukatlık Ücreti

Varsayımsal bir örnek: geliri belgelenemeyen ve 60 gün tutuklu kalan kişide hesap, bugünkü değil, tutukluluk dönemindeki günlük net asgari ücretin 60 katı üzerinden yapılır. Ailenin cezaevi ziyaret giderleri ve kantin harcamaları gibi dolaylı kalemlerde nedensellik ayrıca tartışılır; bunların kabul edileceği varsayılmamalıdır.

Manevi Tazminat Miktarını Neler Belirler?

Yargıtay’a göre nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte manevi tazminat, şu hususlar gözetilerek hak ve nesafete uygun, makul bir miktar olarak belirlenir; bunlara uymayan eksik tutar bozma sebebidir (kararlar bölümü):

• Kişinin sosyal ve ekonomik durumu
• İsnat edilen suçun niteliği
• Tutuklamaya neden olan olayın cereyan tarzı
• Tutuklu kalınan süre
• Tazminat kararının kesinleşeceği tarihe kadar faiziyle elde edilecek parasal değer

Anayasa Mahkemesi, hükmedilen manevi tazminatın benzer başvurularda kendi verdiği tutarlardan kayda değer ölçüde düşük olmasını kişi hürriyetine ilişkin güvencenin (Anayasa m. 19/9) ihlali sayabilmektedir. Çok düşük bir karar, yollar tüketildikten sonra bu güvence yönünden bireysel başvuruya konu edilebilir.

Faiz Ne Zaman Başlar?

Faiz kural olarak dilekçede istenirse işletilir ve talebe bağlılık ilkesi uygulanır. Kararlar bölümündeki 61 günlük tutuklulukla ilgili kararda faiz istenip başlangıç belirtilmediği için dava tarihinden faiz uygulanması hukuka uygun bulundu; 2604 günlük tutuklulukla ilgili kararda ise dilekçede tutuklama tarihinden faiz istenmişti ve bu tarihten işleyen faizle kurulan hüküm onandı. Bu yüzden faizin türü ve her kalem için başlangıç tarihi ayrıca yazılmalıdır. Kanuni faiz oranı sabit değildir: 7589 sayılı Kanunla 3095 sayılı Kanunun 1. maddesi değiştirilmiş ve oran Merkez Bankası reeskont oranına bağlanmıştır.

Haksız Tutuklama Tazminatında Harç Var mı, Vekâlet Ücreti Ne Kadar?

Komisyon başvurusunda kâğıtlar damga vergisinden, işlemler harçtan müstesnadır (6384 m. 5/6; m. 5/B-4 atfıyla). Ağır ceza istemi için CMK 142’de harca ilişkin açık bir hüküm yoktur; uygulamada harç alınmadığı belirtilse de istem sırasında mahkeme kaleminden kontrol edilmelidir. İstem kabul edilirse Hazine aleyhine tarifeye göre nispi vekâlet ücretine hükmedilir; bu ücret sulh ceza hâkimliklerindeki işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza davaları için belirlenen maktu ücretten fazla olamaz (CMK 142/9). Anayasa Mahkemesi Aralık 2024’te bu üst sınırı Anayasa’ya aykırı bulmamıştır. Hazine lehine vekâlet ücreti ise yalnız dava tamamen reddedilirse verilir ve aynı sınırlara tabidir (kararlar bölümü).

Avukata Ödenen Ücret ile Karşı Vekâlet Ücreti Aynı mı?

Hayır; bu dosyalarda üç ayrı ücret söz konusu olabilir:

Bu sınırlar, 3 Kasım 2026’da Resmî Gazete’de yayımlanıp aynı gün yürürlüğe giren 2026–2027 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki sulh ceza ve ağır ceza maktu ücretleridir; hüküm tarihinde yürürlükte olan tarife uygulandığından önceki kararlarda eski tutarlar geçerlidir. 86.000 TL, tazminat davasının ücreti değil, karşı vekâlet ücretinin üst sınırıdır. Komisyon yolunda CMK 142/9 kendiliğinden uygulanmaz: 6384 sayılı Kanunda bu başvurular için ayrıca ücret hükmü yoktur ve Komisyonun uygulayacağı hükümler arasında 142/9 sayılmamıştır (m. 5/B-3).

Tazminat Komisyonu Kararına İtiraz ve Ağır Ceza Kararına İstinaf Nasıl Yapılır?

Ağır ceza kararına karşı istemde bulunan, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi istinaf yoluna başvurabilir; bölge adliye mahkemesi kararı yerinde görmezse esas hakkında karar verir ve bu kararı kesindir (CMK 142/8). 1 Haziran 2024’ten önce yapılmış istemlerde eski hükümler uygulanır ve Yargıtay’a temyiz yolu açıktır (CMK geçici 6/4). Komisyon kararı ise istinafa değil itiraza tabidir: tebliğden itibaren 15 gün içinde Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilir; itiraz üç ay içinde karara bağlanır ve verilen karar kesindir (6384 m. 7/4). İki yolda da ikinci bir inceleme olmadığından itiraz dilekçesi veya istinaf başvurusu miktar ve hesap itirazlarını ayrıntılı içermelidir.

Haksız Tutuklama Tazminatı Nasıl Tahsil Edilir?

Ağır ceza kararıyla hükmedilen tazminat ve vekâlet ücreti, karar kesinleştikten sonra banka hesabınızı davalı idareye yazılı olarak bildirmenizden itibaren otuz gün içinde ödenir; ödenmezse karar genel hükümlere göre icra takibine konulabilir. Kesinleşme ve bu idari başvuru tamamlanmadan icra takibi yapılamaz (CMK 142/10). Bu ödeme başvurusu, tazminat istemiyle karıştırılmamalıdır.

Tazminat Komisyonunun hükmettiği tazminatı Adalet Bakanlığı, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde öder (6384 m. 7/5).

Hangi Durumlarda Tazminat İstenemez? (CMK 144)

Kanuna uygun olarak yakalanan, adli kontrol altına alınan veya tutuklanan kişilerden aşağıdakiler tazminat isteyemez (CMK 144):

• Tazminata hak kazanmadığı hâlde sonradan yürürlüğe giren lehe bir kanun sayesinde durumu tazminat istemeye uygun hâle gelenler
• Genel veya özel af, şikâyetten vazgeçme, uzlaştırma gibi nedenlerle hakkında takipsizlik veya düşme kararı verilenler; kamu davası geçici olarak durdurulan veya ertelenenler
• Kusur yeteneği bulunmadığı için hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilenler
• Adli makamlar önünde gerçeğe aykırı beyanla suç işlediğini veya suça katıldığını söyleyerek gözaltına alınmasına, adli kontrol altına alınmasına veya tutuklanmasına neden olanlar

Bu nedenle “beraat veya takipsizlik tazminat getirir” kuralı, dosyanın nasıl kapandığına bakılarak uygulanır. Kanuna uygun tutuklamadan sonra dosya uzlaştırma veya şikâyetten vazgeçmeyle kapanırsa tutuklulukta geçen süre için tazminat istenemez; tutuklamanın kendisi kanuna aykırıysa veya gözaltı süresi aşılmışsa bu bentlere dayanan istem saklıdır.

Takipsizlik kaldırılıp kamu davası açılarak ya da yargılamanın aleyhe yenilenmesiyle beraat kaldırılarak mahkûm edilen kişiye ödenen tazminatın mahkûmiyet süresine ilişkin kısmı, savcının yazılı istemiyle aynı mahkemenin kararıyla geri alınır; karara itiraz edilebilir (CMK 143/1). Komisyonun ödediği tazminatta bu istem Komisyona yapılır (6384 m. 5/B-3).

Devlet Ödediği Tazminatı Kime Rücu Eder?

Rücunun iki ayrı dayanağı vardır. Devlet, iftira veya yalan tanıklık nedeniyle gözaltına alınan ya da tutuklanan kişiye ödediği tazminatı iftira eden veya yalan tanıklık yapan kişiye rücu eder (CMK 143/3). Görevinin gereklerine aykırı hareket ederek görevini kötüye kullanan hâkim ve Cumhuriyet savcılarına ise ödenen tazminat için bir yıl içinde rücu edilir (CMK 141/4); tazminat davası hâkime veya savcıya karşı değil, Devlete karşı açılır (kararlar bölümündeki Hukuk Genel Kurulu kararı).

Şikâyetim Üzerine Tutuklanan Kişi Beraat Etti: Devlet Bana Rücu Eder mi?

Şikâyetinizin takipsizlik veya beraatle sonuçlanması tek başına rücu sebebi değildir; rücu için şikâyetin iftira oluşturması veya tanıklığın yalan tanıklık olması gerekir. İftira sonucu gözaltına alınan veya tutuklanan kişi bakımından iftira eden ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu hükümlerine göre sorumlu tutulur (TCK 267/4).

Anayasa Mahkemesi ve AİHM’e Başvuru ile İlişkisi

Tahliye edilmiş kişi, kanuna aykırı veya uzun tutukluluk şikâyetini Anayasa Mahkemesine taşımadan önce kural olarak CMK 141 tazminat yolunu kullanmalıdır; Anayasa Mahkemesi kararlarında bu yol, tahliye edilen kişi için etkili bir yol sayılır. Tutukluluk sürerken tahliye sağlamayan tazminat yolunun beklenmesi gerekmeyebilir; ancak tutukluluğa itiraz gibi olağan yolların tüketilmesi gerekir. Bireysel başvuru, başvuru yolları tüketildikten sonra nihai kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır (6216 sayılı Kanun m. 47/5). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru ise nihai iç hukuk kararının tebliğinden veya öğrenilmesinden itibaren dört ay içinde ve eksiksiz yapılmalıdır. Anayasa Mahkemesi aynı sebeple ihlal ve tazminat kararı vermişse, Yargıtay aynı sebep için mükerrer ödeme yapılamayacağını kabul etmiştir (kararlar bölümündeki ilk karar).

Haksız Tutuklandıysanız veya Beraat Ettiyseniz Ne Yapmalısınız?

Tazminat hakkı, gözaltı ve tutukluluk sırasında toplanan bilgilerle ve kararın kesinleşmesinden sonraki ilk haftalarda atılan adımlarla korunur. Avukat bu aşamada süreyi hesaplar, bendi ve merciyi belirler, zararı belgelerle kalem kalem ortaya koyar.

Gözaltı ve Tutukluluk Sürerken

• Tarih ve saatleri kaydedin: Yakalanma, gözaltı, hâkim önüne çıkarılma ve tutuklama saatleri ile hak bildirim formu, yakınlara haber kaydı ve doktor raporları sonradan delil olur; gözaltı süresinin aşılıp aşılmadığı bu kayıtlarla hesaplanır.
• Kanuni yollara başvurun: Tutuklamaya itiraz kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde yapılır; tahliye talebi her zaman yapılabilir.
• Uzlaştırma teklifini değerlendirin: Dosyanın uzlaştırma veya şikâyetten vazgeçmeyle kapanması, tutukluluk tazminatını engelleyebilir.

Beraat veya Takipsizlik Kararından Sonra

• Üç tarihi öğrenin: Karar, kesinleşme ve tebliğ tarihi; üç aylık süreyi karar tarihinden saymayın.
• Merciyi belirleyin: Gözaltı, tutuklama, ev hapsi veya kanundaki tedavi yükümlülüğünden sonra beraat ya da takipsizlik ile cezadan uzun tutukluluk için Tazminat Komisyonu; usul ihlalleri ve el koyma için ağır ceza mahkemesi.
• Zararı belgeleyin: Dilekçe bölümündeki belgeleri toplayın; manevi tazminatı ve faiz başlangıcını gerekçelendirin.

Bir yakınınız gözaltında veya tutukluysa ya da tutuklu kaldığınız dosyada beraat veya takipsizlik kararı verildiyse Av. Ebubekir Kozan’a gece ve hafta sonu dâhil 0534 980 28 64 numarasından ulaşabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.

Haksız Tutuklama Tazminatına İlişkin Yargıtay Kararları

Aşağıdaki beş karar, 7499 sayılı Kanunla getirilen Komisyon ayrımından önce açılmış davalara ilişkindir.

Kanuna Aykırı Tutuklama İddiasında Ceza Davasının Kesinleşmesi Beklenmez, Anayasa Mahkemesinin Hükmettiği Tazminat Tekrar Ödenmez

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 02.10.2023 tarihli, 2021/7391 Esas ve 2023/3520 Karar sayılı kararında, birden fazla suç şüphesiyle tutuklanan davacı, ceza davası sürerken CMK 141/1-a’ya dayanarak tazminat istemişti. Daire, CMK 142/1’deki üç ay ve bir yıllık sürelere rağmen asıl davanın sonucuna bağlı olmayan ve asıl davadaki kararı etkilemeyen talepler bakımından esas hükmün kesinleşmesinin zorunlu olmadığını, 141/1-a talepleri için asıl davada hüküm verilmesinin veya kesinleşmenin beklenmesine gerek bulunmadığını belirtti. Esasa ilişkin iddiaları ise yerinde görmedi: aynı dosyada birden fazla suç yürütülüyorsa azami tutukluluk süresi, Anayasa Mahkemesi içtihadına atıfla, her suç için ayrı ayrı değil tek süre olarak hesaplanır; infaz edilen tutuklama müzekkeresi esas alındığında süre aşılmamıştı. Tahliye taleplerinin matbu gerekçelerle reddedildiği iddiası için Anayasa Mahkemesi daha önce ihlal ve tazminat kararı verdiğinden, aynı sebeple mükerrer ödeme yapılamayacağı kabul edildi. Davanın reddine ilişkin hüküm oy birliğiyle onandı.

Geliri Belgelenemeyen Kişiye Net Asgari Ücret, Müdafie Ödenen Ücret İçin Tarifedeki Soruşturma Ücreti

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 04.12.2023 tarihli, 2021/7038 Esas ve 2023/5297 Karar sayılı kararındaki davacı, KYOK verilmeden önce 61 gün gözaltında ve tutuklu kalmıştı (CMK 141/1-e). Davacının mesleğine göre kazanç hesaplanması istemini Daire muhtemel zarar saydı; kazancını ücret bordrosu, vergi kaydı veya gelir vergisi beyannamesi gibi bir belgeyle ispatlayamayan davacıya, tutuklu kaldığı dönem için 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücretle hesaplanan tutarın ödenmesini hukuka uygun buldu. İlk derece mahkemesinin kabulüne göre davacı o dönemde çalışmıyordu. Soruşturmada müdafiyle temsil edilen davacıya, KYOK tarihinde yürürlükteki tarifede ceza soruşturması evresi için belirlenen ücretin maddi tazminat olarak ödenmesi gerekirdi. Manevi tazminatın sosyal ve ekonomik durum, suçun niteliği, olayın cereyan tarzı, tutuklu kalınan süre ve kesinleşmeye kadar faiziyle elde edilecek değer gözetilmeden eksik belirlenmesi de bozma sebebi oldu. Faiz başlangıcı belirtilmediğinden dava tarihinden faiz uygulanması taleple bağlılık ilkesine uygun bulundu; davalı lehine vekâlet ücretinin ise Ceza Genel Kurulunun 2007 tarihli kararına atıfla ancak dava tamamen reddedilirse verilebileceği belirtildi. Hüküm oy birliğiyle bozuldu.

Hâkimin Yargısal İşlemi Nedeniyle Tazminat: Dava Hâkime Değil Devlete Karşı ve Ağır Ceza Mahkemesinde Açılır

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 11.12.2024 tarihli, 2024/312 Esas ve 2024/695 Karar sayılı kararında davacı, kendi ceza davasına bakan ağır ceza mahkemesinin başkan ve üyelerinin yargılama faaliyetleri nedeniyle zarara uğradığını ileri sürerek hâkim sorumluluğuna ilişkin HMK 46’ya dayanmış ve davayı Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesinde açmıştı. Daire dava dilekçesini görevsizlik nedeniyle usulden reddetti; Hukuk Genel Kurulu bu kararı onadı. Gerekçeye göre CMK 141/3 uyarınca soruşturma ve kovuşturma sırasında hâkim ve Cumhuriyet savcılarının kararları veya işlemleri nedeniyle açılacak tazminat davaları, kişisel kusur veya haksız fiil iddiasına dayansa bile ancak Devlet aleyhine açılabilir; CMK 142 uyarınca görevli mahkeme davacının oturduğu yer ağır ceza mahkemesidir. Genel Kurul, 2021 ve 2022 tarihli kararlarının da aynı yönde olduğunu belirtti. Karar oy birliğiyle ve kesin olarak verildi. Karar 7499 sayılı Kanunla getirilen Komisyon ayrımını tartışmıyor; Komisyon yolu yalnız CMK 141/1-e, f ve l istemleri içindir.

Yargılamanın Yenilenmesiyle Beraat: 2604 Günlük Tutuklulukta Düşük Manevi Tazminat Bozuldu, Artırılan Tutar Onandı

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 08.07.2025 tarihli, 2024/4114 Esas ve 2025/6115 Karar sayılı kararındaki davacı, 2009–2017 yılları arasında 2604 gün gözaltında ve tutuklu kalmış; kesinleşen mahkûmiyetinden sonra yargılamanın yenilenmesiyle beraat etmişti. Beraat hükmü kesinleşmiş ama davacıya tebliğ edilmemişti; ilk derece mahkemesi davanın süresinde açıldığını ve tutukluluğun başka bir cezadan mahsup edilmediğini kabul etti. Daire önceki bozma kararında, 200.000 TL manevi tazminatı 61 günlük tutuklulukla ilgili kararda sayılan ölçütlere göre “çok eksik” bulmuştu. Bozmadan sonra ilk derece mahkemesi, tutuklama tarihinden işleyecek yasal faiziyle 1.000.000 TL manevi tazminata hükmetti; faizin bu tarihten işlemesi davacının talebiydi, dava dilekçesinde tutuklama tarihinden faiz istenmişti. Daire bu hükmü oy birliğiyle onadı. Bozmadan sonra maddi tazminat hakkında karar kurulmamışsa da bu konuda ilk derece mahkemesince her zaman karar verilebileceğini belirtti.

Mahkûm Olsa da Tazminat Mümkün: Bloke Hesabın Faizi ve İmaj Alınabilecekken El Konulan Telefon

Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 16.12.2025 tarihli, 2025/164 Esas ve 2025/8882 Karar sayılı kararında mahkûmiyeti kesinleşmiş davacının belirli bentlere dayanan istemleri incelendi ve davanın reddine ilişkin hüküm oy birliğiyle bozuldu. Birincisi, o dönemki geçici düzenleme tutukluluğun en geç doksanar günlük sürelerle kişi veya müdafi dinlenerek incelenmesini öngördüğü hâlde davacı uzun süre mahkeme huzuruna çıkarılmamıştı; CMK 141/1-d koşulları oluştuğundan makul bir manevi tazminata hükmedilmeliydi. İkincisi, malvarlığına el konulmuş ve iddianamede müsadere talebi yoktu; tedbirin kaldırılmasına ilişkin karar getirtilip vadesiz hesaplara bloke konulup konulmadığı ve ne kadar sürdüğü araştırılmalı, koşullar varsa bloke tarihinden kaldırıldığı tarihe kadar hesaplanacak yasal faiz maddi tazminat olarak ödenmeliydi (CMK 141/1-j). Üçüncüsü, telefon ve dijital materyallerden imaj alınarak işlem yapılabilecekken el konulması ve zamanında iade edilmemesi 141/1-j kapsamında değerlendirilebilir; bu değerlendirme yapılmadan karar verilmesi eksik incelemeydi. Kabule göre de dava tümüyle reddedildiğinden, dava değeri ve karar tarihi gözetilerek davalı lehine sulh ceza değil ağır ceza maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirdi (CMK 142/9).

İstanbul’da Haksız Tutuklama Tazminatı Başvurularında Avukat Desteği

Bu dosyalarda ilk iş, kararın kesinleşme ve tebliğ tarihlerini belirleyip süreyi hesaplamak, istemin hangi CMK 141 bendine dayandığını ve Komisyona mı ağır ceza mahkemesine mi yapılacağını tespit etmektir. Tazminat istemi çoğu zaman ceza dosyasının devamıdır; soruşturma ve kovuşturma aşamasındaki müdafilik hakkında İstanbul ceza avukatı sayfamıza da bakabilirsiniz.

Av. Ebubekir Kozan, Maltepe Cevizli’deki bürosundan İstanbul Anadolu Adliyesindeki soruşturma ve davaları takip eder; müvekkil görüşmelerini ve duruşmaları bizzat yürütür. İstanbul Barosuna kayıtlıdır. Görüşmeye kesinleşme şerhli kararı, tebliğ belgesini, gözaltı ve tutuklama tutanaklarını, cezaevi tahliye belgesini ve gelirinizi gösteren belgeleri getirmeniz değerlendirmeyi hızlandırır.

Gözaltı, tutuklama, ev hapsi veya kanundaki tedavi yükümlülüğünden sonra beraat ya da takipsizlik kararı verildiyse ya da tutukluluğunuz cezanızdan uzun sürdüyse kararın tarihini, kararı veren birimi ve dosya numarasını WhatsApp üzerinden iletebilir veya 0534 980 28 64 numarasından Av. Ebubekir Kozan’a ulaşabilirsiniz.

Haksız Tutuklama Tazminatı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Haksız tutuklama tazminatı ne kadar?

Sabit bir tutar yoktur. Maddi tazminat, tutuklulukta geçen süre ile çalışma durumunuzu ve gelirinizi gösteren belgelere göre belirlenir; manevi tazminatı mahkeme veya Komisyon süreye, tutuklamanın koşullarına, isnadın niteliğine ve kişinin durumuna göre takdir eder.

Haksız tutuklama tazminatı başvuru süresi ne kadar?

Kararın kesinleştiğinin size tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşmeden itibaren bir yıldır (CMK 142/1; 6384 m. 5/B-1). Bu süreler zamanaşımı değil hak düşürücü niteliktedir; karar, kesinleşme ve tebliğ tarihleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Beraat kararım kesinleşti ama bana tebliğ edilmedi; süre geçti mi?

Üç aylık süre kesinleşmenin size tebliğiyle başlar; tebliğ yapılmadıysa bu süre işlemeye başlamamıştır. Ancak kesinleşme tarihinden itibaren bir yıllık son sınır tebliğe bakılmaksızın işler (CMK 142/1). Kesinleşme şerhli karar örneğini alarak bu tarihi kontrol edin.

Haksız tutuklama tazminatı komisyon başvurusu nasıl yapılır?

Gözaltı, tutuklama, ev hapsi veya kanundaki tedavi yükümlülüğünden sonra beraat ya da takipsizlik ile cezadan uzun tutukluluk hâllerinde (CMK 141/1-e, f, l) dilekçe doğrudan Komisyona veya Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla verilir; başsavcılığa başvuru tarihi esas alınır. Dilekçede kimlik ve adres, zarara uğranılan işlem, zararın niteliği ve miktarı yazılır, belgeler eklenir; harç ve damga vergisi alınmaz.

CMK 141 tazminat davası nerede açılır?

Komisyonun görevi dışındaki istemler zarar görenin oturduğu yerin ağır ceza mahkemesinde görülür; o mahkeme işlemle ilişkiliyse aynı yerdeki başka bir daire, yoksa en yakın yer ağır ceza mahkemesi karar verir (CMK 142/2). İstanbul Anadolu ağır ceza mahkemelerinin yargı çevresinde oturanlar için bu mahkemeler Kartal’dadır.

Haksız gözaltı tazminatı ne kadar?

Gözaltı için de sabit tutar yoktur; miktar, sürenin kısalığı da dikkate alınarak aynı ölçütlerle belirlenir. Takipsizlik veya beraatte (CMK 144 istisnaları saklı) Komisyona, gözaltı süresinin aşılması gibi usul ihlallerinde ağır ceza mahkemesine başvurulur.

Savcı serbest bıraktı; dosyanın bitmesini beklemeli miyim?

Serbest bırakılmak tek başına tazminat hakkı doğurmaz. Takipsizlik veya beraat verilirse karar kesinleştikten sonra Tazminat Komisyonuna başvurursunuz (CMK 141/1-e). Gözaltı süresinin aşılması veya yakınlara haber verilmemesi gibi usul ihlalleri ise sonuçtan bağımsız olarak ağır ceza mahkemesinde ileri sürülür; bunlarda başvuru zamanı dosyaya göre değerlendirilmelidir.

Haksız adli kontrol tazminatı alınabilir mi?

Adli kontrol bakımından açıkça düzenlenen başlıca sebepler, ev hapsi veya kanundaki tedavi ya da muayene yükümlülüğünden sonra takipsizlik veya beraat verilmesi (CMK 141/1-l, Komisyon) ve adli kontrole karşı kanuni başvuru imkânı tanınmamasıdır (CMK 141/1-k, ağır ceza). Bunlar 1 Haziran 2024’ten sonra kesinleşen karar ve hükümlerde uygulanır (CMK geçici 6/3). Yalnız imza yükümlülüğü veya yurt dışı yasağı (l) bendi kapsamında değildir; (k) bendi saklıdır.

Haksız tutuklama tazminatı nasıl tahsil edilir?

Ağır ceza kararı kesinleştikten sonra davalı idareye kesinleşme şerhli karar ve banka hesap numarasıyla yazılı başvuru yapılır; ödeme bildirimden itibaren otuz gün içinde yapılmazsa icra takibi başlatılabilir (CMK 142/10). Komisyon kararıyla belirlenen tazminatı Adalet Bakanlığı kesinleşmeden itibaren üç ay içinde öder (6384 m. 7/5).

Tazminat Komisyonu ne kadar sürede karar verir?

CMK 141 başvuruları için kanunda bağlayıcı bir karar süresi yoktur; 6384 m. 7/1’deki dokuz aylık süre yalnız Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kaynaklı başvurulara ilişkindir.

CMK 141 tazminat vekalet ücreti ne kadar?

Ağır ceza yolunda istem kabul edilirse nispi vekâlet ücretine hükmedilir; 3 Kasım 2026’da yürürlüğe giren 2026–2027 tarifesine göre bu ücret 23.000 TL’den (sulh ceza maktu ücreti) az, 86.000 TL’den (ağır ceza maktu ücreti) fazla olamaz (CMK 142/9). Hüküm tarihinde yürürlükteki tarife uygulanır. Komisyon yolunda kanunda ayrıca ücret hükmü yoktur ve CMK 142/9 kendiliğinden uygulanmaz.

Uzlaşma veya şikâyetten vazgeçme ile kapanan dosyada tazminat istenebilir mi?

Kural olarak hayır. Kanuna uygun tutuklamadan sonra af, şikâyetten vazgeçme veya uzlaştırma gibi nedenlerle takipsizlik ya da düşme kararı verilen kişi tutuklulukta geçen süre için tazminat isteyemez (CMK 144). Tutuklamanın kendisi kanuna aykırıysa veya gözaltı süresi aşılmışsa bu bentlere dayanan istem saklıdır.

Tutukluluğum cezamdan uzun sürdü, tazminat alabilir miyim?

Evet. Gözaltı ve tutukluluk süresi kesinleşmiş hükümdeki cezadan uzunsa aşan kısım için Tazminat Komisyonuna başvurabilirsiniz (CMK 141/1-f); hesap mahsup ve infaz belgeleriyle kontrol edilir. HAGB verilen dosyada hüküm açıklanmadığından başvurunun zamanı ayrıca belirlenmelidir.

Haksız tutuklama tazminatı için avukat gerekli mi?

Kanun avukatla başvuruyu zorunlu tutmaz. Ancak süre, merci ve zarar hesabındaki bir hata istemin reddine veya düşük tazminata yol açabileceği için dosyanın başvurudan önce değerlendirilmesi yararlı olur.

Hazırlayan: Av. Ebubekir Kozan