Son güncelleme: 30 Ekim 2026
Aile Hukuku Nedir?
Aile hukuku; nişanlanma, evlenme, boşanma, eşler arasındaki mal rejimi, velayet, nafaka, soybağı, evlat edinme ve vesayet gibi aile ilişkilerinden doğan hukuki konuları düzenleyen özel hukuk alanıdır.
Aile ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar yalnızca boşanma davalarıyla sınırlı değildir. Çocuğun velayeti, kişisel ilişki kurulması, nafaka talepleri, mal paylaşımı, soybağının kurulması veya reddedilmesi ve aile içi şiddete karşı koruyucu tedbirler de aile hukuku kapsamında değerlendirilir.
Aile hukukunun temel düzenlemeleri 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda yer alır. Aile mahkemelerinin kuruluşu ve görevleri 4787 sayılı Kanun’da; aile içi şiddete karşı koruyucu ve önleyici tedbirler ise 6284 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir.
Av. Ebubekir Kozan’ın ağırlıklı çalışma alanı ceza ve infaz hukukudur. Aile hukuku uyuşmazlıklarında danışmanlık verilir; özellikle aile içi şiddet, koruma kararı ve aile içinde işlenen suçlar gibi ceza boyutu olan dosyalar birlikte değerlendirilir.
Gece ve hafta sonu dahil 7/24: 0534 980 28 64 · WhatsApp ile yazın (belge fotoğrafı da gönderebilirsiniz)
Aile Hukuku Hangi Konuları Kapsar?
Aile hukuku, aile bireyleri arasındaki kişisel ve mali ilişkileri düzenler. Bu alanda en sık karşılaşılan hukuki konular şunlardır:
- Nişanlanma ve nişanın sona ermesi,
- Evlenme şartları ve evliliğin iptali,
- Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma,
- Velayet ve çocukla kişisel ilişki kurulması,
- Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası,
- Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi,
- Soybağının kurulması, tanıma ve babalık davaları,
- Evlat edinme,
- Vesayet ve kayyımlık,
- Aile içi şiddete karşı koruyucu ve önleyici tedbirler.
Her uyuşmazlıkta uygulanacak kurallar ve başvuru yolu farklı olabilir. Bu nedenle dava türü belirlenirken tarafların hukuki statüsü, talebin niteliği, mevcut belgeler ve kanuni süreler birlikte değerlendirilmelidir. Aile hukukundan doğan davalara aile mahkemesi bakar; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar.
Boşanma Davaları
Boşanma, anlaşmalı veya çekişmeli olarak iki yoldan gerçekleşir. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanma ile sonuçları konusunda anlaşması gerekir (TMK 166/3). Çekişmeli boşanmada ise eşlerden biri kanundaki sebeplerden birine dayanır:
- Evlilik birliğinin temelinden sarsılması (şiddetli geçimsizlik),
- Zina,
- Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış,
- Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme,
- Terk,
- Akıl hastalığı.
Çekişmeli boşanma davalarında taraflar iddialarını delillerle ispat etmek zorunda olduğundan süreç daha uzun sürebilir. Şartlar, süreler ve yetkili mahkeme için boşanma davaları rehberimize bakabilirsiniz.
Boşanmada Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Boşanma sonrasında eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasından ayrı bir hesaplama ve inceleme gerektirir. Mahkeme boşanmaya karar verirse mal rejimi, dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK 225/2).
Edinilmiş mallara katılma rejiminde evlilik içinde edinilen her mal doğrudan ikiye bölünmez. Öncelikle eşlere ait edinilmiş mallar ve kişisel mallar belirlenir. Borçlar, denkleştirme, değer artış payı ve diğer hesap kalemleri incelendikten sonra artık değer üzerinden katılma alacağı hesaplanabilir.
Evlilikten önce sahip olunan mallar kural olarak kişisel mal niteliğindedir. Bununla birlikte bir malın paylaşım hesabına dâhil edilip edilmeyeceği yalnızca edinildiği tarihe bakılarak belirlenmez. Malın edinilme kaynağı, bedelinin nasıl karşılandığı, kişisel malın yerine geçip geçmediği ve eşler arasında mal rejimi sözleşmesi bulunup bulunmadığı da incelenir.
Ziynet eşyaları, tazminatlar, sosyal güvenlik ödemeleri ve üçüncü kişilerden yapılan kazandırmalar gibi değerler kendi hukuki özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Bu kalemlerin tamamının otomatik olarak paylaşım dışında kaldığı veya paylaşım hesabına dâhil olduğu söylenemez.
Evlilik tarihi, malın edinildiği dönem ve eşlerin seçtiği mal rejimi, yapılacak hesaplamayı doğrudan etkileyebilir. 1 Ocak 2002’den önce evlenmiş eşler için edinilmiş mallara katılma rejimi o tarihten itibaren uygulanır; öncesine mal ayrılığı rejimi uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 10).
Velayet Kararı Nasıl Verilir?
Velayet, çocuğun bakım, eğitim, sağlık, korunma ve temsil edilmesine ilişkin hak ve yükümlülüklerin bütünüdür. Boşanma veya ayrılık hâlinde velayetin hangi ebeveyne bırakılacağına mahkeme karar verir.
Velayet kararı anne veya babanın cinsiyetine göre değil, çocuğun yararı esas alınarak verilir. Mahkeme değerlendirmesinde çocuğun yaşı, fiziksel ve duygusal ihtiyaçları, eğitim durumu, yaşam koşulları, ebeveynlerle ilişkisi ve bakım imkânları gibi unsurları dikkate alabilir. Kanunda velayetin kendiliğinden anneye veya babaya verileceğine ilişkin genel bir üstünlük kuralı bulunmaz.
Mahkeme gerekli gördüğünde sosyal inceleme raporu hazırlanmasına karar verebilir. Çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi elverişliyse görüşü de çocuğu baskı altında bırakmayacak uygun bir yöntemle değerlendirilebilir. Velayet kendisine verilmeyen ebeveynle çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına karar verilir; kişisel ilişkinin şekli ve süresi belirlenirken de çocuğun yararı gözetilir.
Nafaka Türleri Nelerdir?
Aile hukukunda nafaka, tek bir ödeme türünden oluşmaz. Talebin dayanağına ve uygulanacağı döneme göre farklı nafaka türleri bulunmaktadır.
Tedbir Nafakası
Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası devam ederken eşlerin ve çocukların geçimini korumaya yönelik geçici bir önlemdir (TMK 169). Tedbir nafakası yalnızca kadınlara özgü değildir; tarafların ekonomik ve sosyal durumları, gelirleri, ihtiyaçları ve evlilik birliği içindeki yaşam koşulları değerlendirilir.
İştirak Nafakası
İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine mali gücü oranında katılmasını sağlar (TMK 182). Nafaka miktarı belirlenirken çocuğun eğitim, sağlık, barınma ve diğer ihtiyaçları ile anne ve babanın ekonomik koşulları birlikte değerlendirilir.
Yoksulluk Nafakası
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK 175). Yoksulluk nafakasını kadın veya erkek eş talep edebilir.
Anayasa Mahkemesi, TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti; karar 30 Eylül 2026’da Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. Bu tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır; nafakanın süresine ilişkin yeni bir yasal düzenleme bekleniyor.
Yardım Nafakası
Yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek belirli aile bireyleri, kanunda belirtilen şartlar çerçevesinde altsoy, üstsoy veya kardeşlerinden yardım nafakası talep edebilir. Yardım nafakası boşanmanın sonucu değildir; aile bireyleri arasındaki dayanışma yükümlülüğünden kaynaklanan ayrı bir nafaka türüdür.
Soybağı Davaları
Soybağı; çocuk ile anne ve baba arasındaki hukuki bağı ifade eder. Anne ile çocuk arasındaki soybağı doğumla kurulur. Baba ile çocuk arasındaki soybağı ise evlilik, tanıma, babalık hükmü veya evlat edinme yoluyla kurulabilir. Aile mahkemelerinde soybağının reddi, babalık, tanımanın iptali ve soybağına ilişkin diğer uyuşmazlıklar görülür.
Soybağının belirlenmesi yalnızca nüfus kaydını etkilemez; velayet, nafaka, kişisel ilişki ve mirasçılık bakımından da önemli hukuki sonuçlar doğurur. Mirasçılık ve mirasın paylaşılmasına ilişkin süreçler hakkında miras davaları sayfamızdan bilgi alınabilir.
Aile Hukuku Davalarında Arabuluculuk Var mı?
Boşanma, evliliğin iptali, velayet, soybağı ve kişisel ilişki kurulması gibi tarafların serbestçe tasarruf edemeyeceği aile hukuku uyuşmazlıkları arabuluculuk yoluyla sona erdirilemez. Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar da arabuluculuğa elverişli değildir.
Bununla birlikte aile ilişkisinden kaynaklanan ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bazı mali talepler bakımından, uyuşmazlığın niteliğine göre ihtiyari arabuluculuk değerlendirilebilir.
Aile İçi Şiddet, Koruma Kararı ve Ceza Dosyaları
Aile içi şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişi için aile mahkemesi; şiddet uygulayanın ortak konuttan uzaklaştırılmasına, korunan kişiye yaklaşmamasına ve onunla iletişim kurmamasına karar verebilir (6284 sayılı Kanun m. 5). Tedbir kararı için delil veya belge aranmaz; ilk defasında en çok altı ay süreyle verilir. Karara aykırı davranan hakkında zorlama hapsine karar verilir (6284 sayılı Kanun m. 8, 13).
Aynı olay çoğu zaman ayrı bir ceza dosyasıdır: eşe karşı kasten yaralama nitelikli hâldir ve şikâyete bağlı değildir; tehdit, hakaret ve ısrarlı takip de sık görülen suçlardır. Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmemek (TCK 233) ile çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (TCK 234) da suçtur. Ceza dosyalarına ilişkin hizmetlerimiz için İstanbul ceza avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Aile Hukuku Davalarında Avukat Zorunlu mu?
Aile hukuku davalarının avukat aracılığıyla takip edilmesi zorunlu değildir. Taraflar davalarını kendileri açabilir ve takip edebilir.
Bununla birlikte boşanma sebebinin doğru belirlenmesi, görevli ve yetkili mahkemenin tespiti, delillerin süresinde sunulması, nafaka ve tazminat taleplerinin hazırlanması, velayet değerlendirmesi ve mal rejiminin tasfiyesi teknik hukuki inceleme gerektirebilir. Anadolu Yakası’ndaki boşanma dosyaları için İstanbul boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz. Büromuz Maltepe Cevizli’dedir; görüşmeleri Av. Ebubekir Kozan bizzat yapar.
Aile hukukuna ilişkin sorununuz için Avukat Ebubekir Kozan’ı 0534 980 28 64 numarasından arayabilir, WhatsApp’tan ya da iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz.
Bu Konudaki Diğer Rehberler
- Boşanma davaları
- Miras davaları
- Gayrimenkul davaları
- Kira davaları
- Tazminat davaları
- İş davaları
- İdari davalar
- İlamsız icra takibi
Aile Hukuku Hakkında Sık Sorulan Sorular
Aile hukuku davalarına hangi mahkeme bakar?
Aile mahkemesi bakar. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görev yapar (4787 sayılı Kanun).
Velayet anneye mi verilir?
Kanunda anneye veya babaya kendiliğinden öncelik tanıyan bir kural yoktur. Mahkeme çocuğun yararını esas alır; gerekirse sosyal inceleme raporu ve çocuğun görüşü değerlendirilir.
Süresiz nafaka kaldırıldı mı?
Anayasa Mahkemesi TMK 175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etti; iptal 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mevcut hüküm uygulanır.
Koruma kararı için delil gerekir mi?
Hayır. 6284 sayılı Kanun’a göre koruyucu ve önleyici tedbir kararı için delil veya belge aranmaz; karar ilk defasında en çok altı ay için verilir.
Aile hukuku davalarında arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Hayır. Boşanma, velayet ve soybağı gibi konular arabuluculuğa elverişli değildir; aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar da arabuluculuk dışındadır.
Hazırlayan: Av. Ebubekir Kozan
