Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Nedir?
Koşullu salıverilme, hapis cezasının kanunda belirtilen bölümünü iyi hâlli olarak geçiren hükümlünün, infaz hâkimliği kararıyla belirlenen koşullar altında ceza infaz kurumu dışında bulunmasına olanak sağlayan bir infaz kurumudur. Uygulamada şartlı tahliye veya şartla salıverilme olarak da adlandırılır.
Şartlı tahliye, mahkûmiyet kararını ortadan kaldırmaz. Hükümlünün denetim süresini kanuni koşullara ve kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun geçirmesi gerekir. Koşulların ihlali, salıverilme kararının geri alınmasına ve yeniden cezaevine girilmesine neden olabilir.
Koşullu salıverilmenin temel hükümleri, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 107 ve 108. maddelerinde düzenlenmiştir. Hangi infaz oranının uygulanacağı; suçun türüne, suç tarihine, hükümlünün yaşına, tekerrür durumuna ve dosyaya uygulanabilecek özel hükümlere göre belirlenir.
Bu nedenle yalnızca “kaç yıl ceza verildiği” bilgisiyle kesin bir şartlı tahliye tarihi hesaplanamaz.
Koşullu Salıverilme Şartları Nelerdir?
Koşullu salıverilme değerlendirmesinde başlıca şu koşullar incelenir:
- Kesinleşmiş hapis cezası bakımından uygulanacak infaz rejiminin belirlenmesi.
- Koşullu salıverilme için gereken infaz süresinin tamamlanması.
- Hükümlünün iyi hâlli olduğunun değerlendirilmesi.
- Kanunda koşullu salıverilmeyi engelleyen özel bir durumun bulunmaması.
- İnfaz hâkimliği tarafından koşullu salıverilme kararı verilmesi.
Müddetnamede yazılı koşullu salıverilme tarihinin gelmesi, tek başına otomatik tahliye anlamına gelmez. Süre hesabı ile iyi hâl değerlendirmesi birlikte ele alınır.
İyi Hâl Nasıl Belirlenir, İdare ve Gözlem Kurulu Neye Bakar?
İyi hâl değerlendirmesi, hükümlünün ceza infaz kurumundaki davranışlarının ve topluma yeniden uyum durumunun incelenmesidir. Mahkemenin ceza belirlerken uyguladığı takdiri indirim ile cezaevindeki iyi hâl değerlendirmesi farklı işlemlerdir.
5275 sayılı Kanun’un 89. maddesi kapsamında; kurum kurallarına uyum, hakların iyi niyetle kullanılması, yükümlülüklerin yerine getirilmesi, iyileştirme programlarına katılım, diğer kişilerle ilişkiler ve yeniden suç işleme riski gibi hususlar değerlendirilir.
Eğitim faaliyetleri, meslek edinme çalışmaları, sosyal etkinliklere katılım, ödüller ve disiplin kayıtları da bu incelemede dikkate alınabilir. Değerlendirmeler, kanunda öngörülen dönemler içinde idare ve gözlem kurulu tarafından yapılır.
Disiplin cezası bulunmaması önemlidir; ancak tek başına olumlu iyi hâl kararı verilmesini zorunlu kılmaz. Olumsuz kararın hangi somut davranışlara, belgelere ve değerlendirmelere dayandığı incelenmelidir.
Disiplin Cezası Şartlı Tahliyeyi Engeller mi?
Disiplin cezası, koşullu salıverilme sürecini etkileyebilir. 5275 sayılı Kanun’un 48. maddesindeki genel kurala göre, disiplin cezalarının tamamı infaz edilip kaldırılmadıkça koşullu salıverilme işlemi yapılamaz. Bununla birlikte bu nedenle cezanın tamamının infazına karşılık gelen tarih aşılamaz.
Disiplin cezasının yalnızca uygulanmış olmasıyla kaldırılmış olması aynı değildir. Cezanın türü, infaz tarihi, kaldırılması için gereken süre ve kaldırma kararı birlikte kontrol edilmelidir.
Disiplin cezası kaldırıldıktan sonra da iyi hâl değerlendirmesi yapılır. Çocuk hükümlülere ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlara ilişkin özel hükümler ayrıca dikkate alınır.
Koşullu Salıverilme Oranları: 1/2, 2/3 ve 3/4 Hangi Durumlarda Uygulanır?
Süreli hapis cezalarında genel koşullu salıverilme oranı 1/2 olmakla birlikte, bazı suçlar ve infaz rejimleri bakımından 2/3 veya 3/4 oranı uygulanır.
Aşağıdaki tablo, süreli hapis cezalarına ilişkin başlıca kuralları gösterir. Suç tarihi, lehe kanun, yaş ve geçici düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.
| Suç veya infaz durumu | Başlıca koşullu salıverilme oranı |
|---|---|
| Özel bir istisnaya girmeyen süreli hapis cezaları | 1/2 |
| TCK 81, 82 ve 83 kapsamında süreli hapis cezaları; TCK 87/2-d, işkence, eziyet ve 107/2’de sayılan diğer istisnalar | 2/3 |
| TCK 102/1, TCK 104/1 ve TCK 105 kapsamındaki süreli hapis cezaları | 2/3 |
| TCK 132–138 kapsamındaki özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar | 2/3 |
| Suç örgütü kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar | Kural olarak 2/3; suç için daha ağır oran öngörülmüşse o oran |
| Yetişkinler bakımından TCK 102/2, TCK 103, TCK 104/2–3 ve TCK 188 | Kural olarak 3/4 |
| Yetişkinler bakımından Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki süreli hapis cezaları | Kural olarak 3/4 |
| İlk defa tekerrür hükümlerinin uygulandığı süreli hapis cezaları | Kural olarak 2/3; özel sınırlamalar saklıdır |
| İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulandığı süreli hapis cezaları | 3/4 |
Tablodaki suç isimleri tek başına yeterli değildir. Örneğin cinsel saldırı suçunun hangi fıkra kapsamında değerlendirildiği, uygulanacak oranı değiştirebilir. Benzer şekilde uyuşturucu kullanma ile uyuşturucu ticareti aynı infaz rejimine tabi kabul edilemez.
Ayrıca 28 Haziran 2014’ten önce işlenen bazı cinsel suçlar ve uyuşturucu ticareti suçları yönünden özel geçiş hükümleri bulunmaktadır. Güncel bir oran, suç tarihi incelenmeden geçmişte işlenmiş bütün fiillere uygulanmamalıdır.
Mükerrirler ve İkinci Defa Mükerrirler Şartlı Tahliyeden Yararlanabilir mi?
Güncel düzenlemede ikinci defa mükerrirler bakımından da koşullu salıverilme mümkündür.
İlk defa tekerrür hükümlerinin uygulandığı süreli hapis cezalarında genel oran 2/3’tür. Ancak suçun tabi olduğu oran daha ağırsa bu oran uygulanır. Ayrıca tekerrür nedeniyle eklenecek sürenin, tekerrüre esas alınan en ağır cezayla sınırlandırılmasına ilişkin kural da hesaplamada dikkate alınır.
4 Haziran 2025 tarihli değişiklik sonrasında, ikinci defa tekerrür uygulanan süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı 3/4 olarak düzenlenmiştir. İlk tekerrürdeki ek süre sınırlaması, ikinci defa tekerrürde uygulanmaz.
Hükümlünün birden fazla sabıkasının bulunması, kendiliğinden ikinci defa mükerrir olduğu anlamına gelmez. Kesinleşmiş hükümdeki tekerrür uygulaması ve dayanak mahkûmiyetler incelenmelidir.
Müebbet ve Ağırlaştırılmış Müebbet Hapiste Şartlı Tahliye Ne Zaman Olur?
Özel bir infaz rejiminin veya birden fazla cezaya ilişkin farklı bir hesabın bulunmadığı genel durumda:
- Müebbet hapis cezasında 24 yıl.
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 30 yıl.
Bu sürelerin iyi hâlli geçirilmesi gerekir.
Örgüt faaliyeti kapsamındaki mahkûmiyetler, tekerrür, birden fazla müebbet hapis cezası ve başka cezalarla birlikte infaz gibi durumlarda süreler değişir. Tekerrürde müebbet hapis bakımından 33 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapis bakımından 39 yıl öngörülmüştür. Çocuğa karşı işlenen suçlardan verilen müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında da 108. maddedeki özel düzenleme dikkate alınır.
Bazı ağırlaştırılmış müebbet hapis cezalarında ise koşullu salıverilme imkânı bulunmaz. Bu nedenle “müebbet alan herkes 24 yılda çıkar” şeklinde bir değerlendirme doğru değildir.
Çocuk Hükümlülerde Koşullu Salıverilme Süresi Nasıl Hesaplanır?
Çocuklar bakımından yetişkinlerle aynı infaz hesabı her durumda uygulanmaz. Suçun işlendiği yaş ile ceza infaz kurumunda geçirilen süre içindeki yaş ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
5275 sayılı Kanun’un 107/2. maddesinde, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti ve maddede belirtilen örgüt veya terör suçlarından mahkûm olan çocuklar bakımından koşullu salıverilme oranı 2/3 olarak düzenlenmiştir.
107/5. maddenin güncel hâline göre, hükümlünün 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, iki gün olarak dikkate alınır. Ancak TCK 81, 82, 83, 102, 103, 188 ve 220 kapsamındaki suçlar bu uygulamanın dışında tutulmuştur. Bu istisnalar, 18 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanun’la getirilmiştir.
Yeni sınırlamalar, yürürlük tarihinden önce işlenmiş suçlara kendiliğinden uygulanamaz. Koşullu salıverilme bakımından TCK 7 uyarınca önceki ve sonraki düzenlemeler karşılaştırılarak lehe kanun değerlendirmesi yapılmalıdır.
Ayrıca 5275 sayılı Kanun’un Geçici 6/4. maddesinde, 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçlar yönünden özel bir hesap öngörülmüştür. Bu kapsamda, infaz kurumunda 15 yaş dolduruluncaya kadar geçirilen bir gün üç gün; 15 yaş doldurulduktan 18 yaş dolduruluncaya kadar geçirilen bir gün iki gün olarak dikkate alınır. Bu nedenle çocuklara ilişkin infaz hesabında suç tarihi ve infaz sırasında geçirilen yaş dönemleri mutlaka belirlenmelidir.
Koşullu Salıverilmeden Kimler Yararlanamaz?
Koşullu salıverilmenin uygulanmadığı başlıca durumlar arasında şunlar bulunur:
- 5275 sayılı Kanun’un 107/16. maddesinde belirtilen devletin güvenliği, anayasal düzen ve millî savunmaya karşı suçların örgüt faaliyeti kapsamında işlenmesi nedeniyle verilen ağırlaştırılmış müebbet hapis cezaları.
- Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle çevrilen hapis cezaları.
- Koşullu salıverilme kararı geri alınmış olan aynı hükmün infazı.
- Terörle Mücadele Kanunu ve diğer özel düzenlemelerde koşullu salıverilmenin uygulanmayacağının belirtildiği durumlar.
Bunlarla, henüz gerekli süreyi tamamlamamış veya iyi hâlli bulunmamış hükümlülerin durumu farklıdır. Süre ya da iyi hâl koşulunun mevcut olmaması, her dosyada ömür boyu koşullu salıverilme yasağı bulunduğu anlamına gelmez.
İkinci defa mükerrir olmak da güncel düzenlemede tek başına koşullu salıverilmeyi tamamen ortadan kaldıran bir neden değildir.
Koşullu Salıverilme ile Denetimli Serbestlik Arasındaki Fark Nedir?
5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesindeki denetimli serbestlik, koşulları bulunan hükümlünün cezasının koşullu salıverilme tarihine kadar olan bölümünü cezaevi dışında, belirlenen yükümlülüklerle infaz etmesini sağlar.
Koşullu salıverilme ise gerekli infaz süresi ve iyi hâl koşulları değerlendirilerek verilen ayrı bir karardır. Bu karardan sonra 107. madde kapsamındaki denetim dönemi başlar.
Dolayısıyla bir kişinin cezaevinden çıkmış olması, mutlaka koşullu salıverildiğini göstermez. Kişi henüz koşullu salıverilme tarihine ulaşmadan denetimli serbestlik kapsamında dışarıda bulunuyor olabilir.
Bu ayrım, özellikle yeni suç isnadı veya yükümlülük ihlali durumunda önemlidir. Denetimli serbestlikten cezaevine iade ile koşullu salıverilmenin geri alınması farklı koşullara bağlıdır.
Başvuru şartları, yükümlülükler ve ihlal sonuçları için denetimli serbestlik yazımızı inceleyebilirsiniz.
Koşullu Salıverilme Tarihi Nasıl Hesaplanır?
Koşullu salıverilme tarihi hesaplanırken önce kesinleşmiş cezanın hangi infaz rejimine tabi olduğu belirlenir. Ardından ilgili oran, mahsup edilecek süreler, infaza giriş ve çıkış kayıtları ile varsa diğer cezalar değerlendirilir.
Hesaplamada özellikle şu bilgiler önemlidir:
- Suç tarihi ve uygulanan kanun maddesi.
- Kesinleşmiş cezanın türü ve süresi.
- Tekerrür veya ikinci defa tekerrür bulunup bulunmadığı.
- Gözaltı ve tutukluluk gibi mahsup edilecek süreler.
- Birden fazla ceza ve varsa toplama kararı.
- Yaşa ve suç tarihine bağlı özel infaz hükümleri.
Örneğin: Genel 1/2 oranına tabi, tekerrür veya başka bir özel infaz hükmü bulunmayan 6 yıl süreli hapis cezasında, oran üzerinden hesaplanan koşullu salıverilme süresi 3 yıldır. Ancak bu, kişinin mutlaka 3 yıl fiilen cezaevinde kalacağı anlamına gelmez. Mahsup, denetimli serbestlik ve diğer uygulanabilir hükümler fiilî durumu etkileyebilir.
Farklı ceza süreleri için örnekleri ve suç tarihine bağlı ayrımları 2026 infaz hesaplama rehberimizde bulabilirsiniz.
Müddetnamedeki Koşullu Salıverilme ve Bihakkın Tahliye Tarihleri Ne Anlama Gelir?
Müddetname, cezanın infazına ilişkin süre ve tarihleri gösteren belgedir.
Koşullu salıverilme tarihi, gerekli infaz süresinin hangi tarihte tamamlanacağını gösterir. Tahliye için iyi hâl ve diğer kanuni koşulların da bulunması gerekir.
Bihakkın tahliye tarihi, cezanın tamamı esas alınarak hesaplanan hak ederek tahliye tarihidir. Koşullu salıverilme sonrasındaki denetim ve geri alma hesaplarında da önem taşır.
Bu iki tarih, denetimli serbestliğe ayrılma tarihiyle karıştırılmamalıdır. Müddetname, mahsup ve ceza toplama kavramları hakkında infaz hesaplama yazımızda ayrıntılı açıklama bulunmaktadır.
Koşullu Salıverilme Tarihi Yanlış Hesaplanmışsa Ne Yapılabilir?
Öncelikle güncel müddetname ile kesinleşmiş mahkûmiyet kararı karşılaştırılmalıdır. Yanlış infaz oranı, eksik mahsup, hatalı tekerrür uygulaması veya uygulanmayan lehe hüküm tahliye tarihini etkileyebilir.
Hatanın hangi işlemden kaynaklandığı belirlenerek ilgili Cumhuriyet başsavcılığından düzeltme istenmesi veya görevli infaz hâkimliğine başvurulması gündeme gelebilir.
Başvuruda yalnızca tarihin yanlış olduğu söylenmemeli; doğru olduğu ileri sürülen hesap, dayanak kanun maddeleri ve infaz kayıtlarıyla açıklanmalıdır. Başvuru yolu ve süresi, itiraz edilen işlemin niteliğine göre belirlenir.
Koşullu Salıverilme Kararını Kim Verir, Başvuru Nasıl Yapılır?
Koşullu salıverilme kararını infaz hâkimliği verir.
5275 sayılı Kanun’un 107/11. maddesine göre ceza infaz kurumu idaresince hazırlanan gerekçeli rapor, infaz işlemlerinin yapıldığı yer infaz hâkimliğine sunulur. Hâkim, raporu ve dosyayı değerlendirerek karar verir; uygun bulmadığı durumda gerekçesini açıklar.
Hükümlü 105/A kapsamında denetimli serbestlikte bulunuyorsa, koşullu salıverilmesine ilişkin gerekçeli rapor denetimli serbestlik müdürlüğü tarafından hazırlanır.
Hükümlü veya avukatı; gerekli raporların hazırlanması, dosyanın ilgili mercie gönderilmesi, hesap hatalarının giderilmesi ve koşullu salıverilme talebinin değerlendirilmesi için başvuruda bulunabilir. Ancak kişisel başvuru yapılması, kurumun ve ilgili makamların kanuni işlemlerini yürütme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Şartlı Tahliye Talebinde Hangi Belgeler İncelenir?
Dosyanın durumuna göre başlıca şu belgeler değerlendirilir:
- Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı ve kesinleşme bilgileri.
- Güncel müddetname ve varsa cezaların toplanmasına ilişkin karar.
- İdare ve gözlem kurulu kararı ile değerlendirme raporları.
- Disiplin cezaları, bunların infazı ve kaldırılmasına ilişkin belgeler.
- Mahsup edilecek gözaltı ve tutukluluk kayıtları.
- Varsa önceki ret kararı, tebliğ belgesi ve denetimli serbestlik kayıtları.
Bu belgelerin tamamı her dosyada başvuran kişinin elinde bulunmayabilir. Gerekli kayıtların ilgili kurumlardan getirtilmesi de talep edilebilir.
Koşullu Salıverilme Tarihi Geldiği Hâlde Tahliye Edilmezsem Ne Yapmalıyım?
İlk olarak tahliyenin neden gerçekleşmediği belirlenmelidir. Olumsuz iyi hâl kararı, kaldırılmamış disiplin cezası, başka bir dosyadan gelen kesinleşmiş hüküm, infaz hesabı uyuşmazlığı veya henüz sonuçlandırılmamış karar süreci söz konusu olabilir.
Güncel müddetname, kurul kararı ve varsa infaz hâkimliği kararı alınarak birlikte incelenmelidir. Kurul kararına karşı şikâyet ile infaz hâkimliğinin kararına karşı itirazın süreleri farklıdır.
İdare ve Gözlem Kurulunun Olumsuz Kararına Karşı İnfaz Hâkimliğine Şikâyet
İdare ve gözlem kurulunun olumsuz kararına karşı, 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu kapsamında infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurulabilir.
Genel şikâyet süresi, karar veya işlemin öğrenilmesinden itibaren 15 gün, her durumda yapılmasından itibaren 30 gündür.
Başvuruda, olumsuz değerlendirmenin dayanakları ile hükümlünün lehine olan kayıtlar karşılaştırılmalıdır. Eğitim ve iyileştirme çalışmalarına katılım, güncel davranışlar, disiplin kayıtlarının durumu ve değerlendirmedeki somut eksiklikler açıklanabilir.
Kurulun daha sonraki bir tarihte yeniden değerlendirme yapacak olması, mevcut karara karşı başvuru süresini uzatmaz.
Şikâyet, işlemi kendiliğinden durdurmaz. Kanundaki koşullar varsa işlemin durdurulması veya ertelenmesi ayrıca talep edilebilir.
İnfaz Hâkimliğinin Ret Kararına İtiraz Süresi Ne Kadar?
İnfaz hâkimliği kararına karşı güncel genel itiraz süresi, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
İtiraz dilekçesi, kararı veren infaz hâkimliğine sunulur. İtirazın incelenmesinde görevli merci, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesidir.
Bu nedenle eldeki belgenin kurul kararı mı, infaz hâkimliği kararı mı olduğu belirlenmelidir. Kurul kararlarına ilişkin 15 ve 30 günlük şikâyet süreleri, infaz hâkimliği kararına itirazın iki haftalık süresiyle karıştırılmamalıdır.
Şartlı Tahliye Talebi ve İtiraz Dilekçesinde Neler Belirtilmeli?
Dilekçede infaz dosyası, ilgili kararın tarihi, başvurunun konusu ve talep açıkça gösterilmelidir. Ret gerekçesine göre hukuki açıklama yapılmalıdır.
Örneğin uyuşmazlık infaz oranına ilişkinse suç tarihi, uygulanan madde ve lehe hüküm; iyi hâle ilişkinse kurulun değerlendirdiği somut olaylar ve bunlara karşı sunulan belgeler açıklanmalıdır.
Karar veya işlemin öğrenilme ve tebliğ tarihleri de belirtilmelidir. Böylece başvurunun süresi içinde yapıldığı dosya üzerinden anlaşılabilir.
Genel ifadeler içeren bir dilekçe yerine, tahliyeyi engelleyen gerekçeye doğrudan cevap veren ve belgelerle desteklenen bir başvuru hazırlanması önemlidir.
Koşullu Salıverilmede Denetim Süresi Ne Kadardır?
5275 sayılı Kanun’un güncel 107/6. maddesine göre denetim süresi, ilgili fıkralar uyarınca infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre esas alınarak belirlenir. Ancak süreli hapis cezalarında hak ederek tahliye tarihi aşılamaz.
Denetim süresi, herkes için sabit bir veya iki yıl değildir. Cezanın süresi, infaz rejimi ve uygulanacak kanun hükümleri dikkate alınarak hesaplanır.
Eski tarihli suçlarda lehe kanun değerlendirmesi gerekebileceğinden, yalnızca güncel madde metnine bakılarak bütün dosyalar için aynı hesap yapılmamalıdır.
Mükerrirler hakkında cezanın infazının tamamlanmasından sonra uygulanabilen denetim de ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur.
Şartlı Tahliyede İmza ve Diğer Yükümlülükler Var mı?
Koşullu salıverilen herkes hakkında kendiliğinden aynı imza veya başvuru yükümlülüğü doğmaz. Hangi yükümlülüklerin uygulanacağı, infaz hâkimliği kararı ve ilgili denetimli serbestlik işlemleri üzerinden belirlenir.
Hâkim, kanundaki koşullarla bir uzman görevlendirebilir veya iki yılı geçmemek üzere denetim süresi içinde yükümlülük uygulanmasına karar verebilir. Belirli bir bölgede denetim altında bulunma, belirlenen yerlere gitmeme ve programlara katılma gibi yükümlülükler söz konusu olabilir.
5275 sayılı Kanun’un 107/10. maddesi kapsamında, denetim süresinin yükümlülük belirlenmeden geçirilmesine veya belirlenen yükümlülüklerin kaldırılmasına karar verilebilir. Ancak bazı suçlara ilişkin özel hükümler ayrıca uygulanır.
TCK 102/2, 103 ve 104/2–3 kapsamındaki suçlar bakımından, 5275 sayılı Kanun’un 108/9. maddesinde tedavi ve özel yükümlülükler düzenlenmiştir. Bu hüküm, cezanın infazı sırasında ve koşullu salıverilme sonrasındaki denetim döneminde, maddede belirtilen tedavi veya yükümlülüklerden bir veya birkaçına karar verilmesini öngörür. 108/10 uyarınca bu özel fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz. Suç tarihi ve uygulanacak kanun hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Yükümlülük belirlenmemiş olması, denetim süresinde yeni suç işlenmesinin hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz.
Tahliye sırasında verilen karar ve tebliğ edilen yükümlülükler okunmalı; başvuru yeri, tarih ve süreler somut belge üzerinden kontrol edilmelidir.
Şartlı Tahliye Hangi Hâllerde Bozulur?
Uygulamada “şartlı tahliyenin bozulması” olarak ifade edilen işlem, koşullu salıverilme kararının geri alınmasıdır.
5275 sayılı Kanun’un 107. maddesindeki başlıca nedenler; denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlenmesi ve belirlenen yükümlülüklere infaz hâkiminin uyarısına rağmen uyulmamakta ısrar edilmesidir.
Şartlı Tahliyedeyken Yeni Suç İşlenirse Ne Olur?
Denetim süresi içinde işlenen kasıtlı suç nedeniyle hapis cezasına mahkûmiyet, koşullu salıverilmenin geri alınmasına neden olabilir. Bu değerlendirmede suç tarihi, denetim dönemi, sonuç ceza ve mahkûmiyetin kesinleşme durumu incelenir.
Sadece bir şikâyette bulunulması, ifadeye çağrılma veya soruşturma açılması, koşullu salıverilmenin kendiliğinden geri alındığı anlamına gelmez. Yeni suça ilişkin hapis cezasının kesinleşmesi aranır.
Yeni mahkûmiyetin denetim süresinden sonra kesinleşmesi de tek başına belirleyici değildir. Suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediği önem taşır.
Taksirli bir suç ile kasıtlı suç; yalnızca adli para cezası verilmesi ile hapis cezasına mahkûmiyet bu değerlendirmede ayrı ele alınır.
Eski Bir Dosyadan Sonradan Ceza Gelirse Şartlı Tahliye Bozulur mu?
Koşullu salıverilmeden önce işlenmiş bir suçun cezasının sonradan kesinleşmesi, denetim süresinde yeni suç işlenmesiyle aynı değildir.
Bu nedenle yalnızca mahkûmiyet veya kesinleşme tarihine bakılarak “şartlı tahliyedeyken suç işlendiği” sonucuna varılamaz. Öncelikle eski dosyadaki suç tarihi belirlenmelidir.
Bununla birlikte yeni kesinleşen cezanın kendi infazı ayrıca gündeme gelebilir. Dolayısıyla eski bir dosyadan gelen cezanın hiçbir etkisi olmayacağı da söylenemez.
Koşullu salıverilme kararı, suç tarihleri ve yeni kesinleşen hüküm birlikte incelenerek mevcut infaz durumuna etkisi belirlenmelidir.
Yükümlülüklere Uyulmaması Koşullu Salıverilmeyi Nasıl Etkiler?
- madde kapsamında yükümlülük ihlali nedeniyle geri alma değerlendirmesinde, infaz hâkiminin uyarısına rağmen yükümlülüklere uymamakta ısrar edilmesi önem taşır.
Hangi yükümlülüğün verildiği, bunun nasıl tebliğ edildiği, uyarının bulunup bulunmadığı, ihlalin tekrarı ve varsa belgelenebilir mazeretler incelenmelidir.
Örneğin sağlık nedeniyle yerine getirilemeyen bir yükümlülükte, durumun ilgili makama bildirilmesi ve belgelenmesi gerekir. Mazeretin kabul edilip edilmeyeceği dosyanın koşullarına göre değerlendirilir.
Bu kurallar, koşullu salıverilme öncesindeki 105/A kapsamındaki denetimli serbestlik ihlalleriyle aynı kabul edilmemelidir.
Koşullu Salıverilme Geri Alınırsa Ne Kadar Ceza Yatılır?
Geri alma sonucunda cezaevinde geçirilecek süre, geri alma nedenine göre değişir.
Yeni suç nedeniyle geri almada, güncel 107/13-a hükmüne göre sonraki her bir suç için verilen hapis cezasının iki katı esas alınır. Ancak hesap, yeni suçun işlendiği tarihten başlamak ve önceki cezanın hak ederek tahliye tarihini geçmemek koşuluyla yapılır.
Burada söz edilen süre, önceki koşullu salıverilme kararının geri alınmasına ilişkindir. Yeni suçtan verilen cezanın infazı ayrıca değerlendirilir.
Yükümlülük ihlali nedeniyle geri almada ise ihlalin niteliğine göre bir süre belirlenir. Bu süre, yükümlülüğe uymama tarihi ile hak ederek salıverilme tarihi arasındaki süreyi aşamaz.
Bu nedenle her dosyada “kalan cezanın tamamı yanar” veya “yalnızca yeni cezanın iki katı yatılır” şeklinde tek bir sonuç çıkarılamaz. Geri alma nedeni, uygulanacak kanun, ilgili tarihler ve yeni cezanın infazı birlikte hesaplanmalıdır.
İnfaz Yanması Ne Demektir?
“İnfaz yanması”, günlük dilde kullanılan bir ifadedir. Çoğunlukla koşullu salıverilmenin geri alınması ve bu nedenle yeniden cezaevine girilmesi anlatılmak istenir.
Ancak bu ifade tek başına ne kadar ceza infaz edileceğini göstermez. Kararın 105/A kapsamında cezaevine iade mi, yoksa 107. madde kapsamında koşullu salıverilmenin geri alınması mı olduğu belirlenmelidir.
Koşullu salıverilme geri alındıktan sonra aynı hükmün infazı bakımından yeniden koşullu salıverilme kararı verilemez.
Koşullu Salıverilmenin Geri Alınması Kararına Nasıl İtiraz Edilir?
Geri alma kararına karşı itiraz yolu açıktır. İnfaz hâkimliği kararları için geçerli olan genel süre, kararın tebliğinden itibaren iki haftadır.
İtirazda özellikle şu hususlar incelenebilir:
- Yeni suçun denetim süresi içinde işlenip işlenmediği.
- Hapis cezasına ilişkin mahkûmiyetin kesinleşme durumu.
- Geri almaya esas alınan suç ve sonuç ceza.
- Yükümlülük ihlalinde uyarı ve ısrar koşullarının bulunup bulunmadığı.
- Geri alma nedeniyle infaz edilecek sürenin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı.
Geri alma kararında yetkili infaz hâkimliği, 107/15. maddedeki özel kurallara göre belirlenir. Bu nedenle ilk koşullu salıverilme kararını veren yer ile geri alma konusunda görevli yer her dosyada aynı olmayabilir.
İstanbul’da Şartlı Tahliye ve İnfaz İşlemleri İçin Ceza Avukatı
Şartlı tahliye sürecinde avukatın çalışması; infaz dosyasının ve müddetnamenin incelenmesini, uygulanacak oranın belirlenmesini, iyi hâl kararının değerlendirilmesini ve gerekli başvuruların hazırlanmasını kapsayabilir.
Tahliye talebinin reddedilmesi veya koşullu salıverilmenin geri alınması hâlinde, kararın gerekçesi kadar tebliğ tarihi ve başvuru süresi de önemlidir.
Avukat Ebubekir Kozan tarafından yürütülen ceza soruşturmaları, davalar ve infaz işlemlerine ilişkin bilgi için İstanbul ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İnfaz Dosyasının İncelenmesi ve Tahliye Başvurularının Takibi
Maltepe Cevizli’de bulunan büromuzla; koşullu salıverilme tarihinin incelenmesi, müddetname hesabı, olumsuz kurul kararına şikâyet, tahliye talebinin reddine itiraz ve geri alma kararının değerlendirilmesi için iletişime geçebilirsiniz.
Başvurunun hangi infaz hâkimliğine yapılacağı, dosyanın ve itiraz edilen işlemin niteliğine göre belirlenir. Mahkûmiyet kararının İstanbul Anadolu Adliyesinde verilmiş olması, bütün infaz başvurularının mutlaka aynı yerde yapılacağı anlamına gelmez.
Şartlı tahliye talebiniz reddedildiyse, tahliye tarihinizin yanlış hesaplandığını düşünüyorsanız veya koşullu salıverilmenin geri alınması kararı verildiyse; güncel müddetnamenizi, ilgili kararı ve tebliğ tarihini belirterek bizimle iletişime geçebilirsiniz. Dosyanızın bulunduğu aşamaya göre inceleme ve başvuru kapsamını belirleyebiliriz.
Şartlı Tahliye ve İnfaz İşlemlerinde Avukatlık Ücreti Nasıl Belirlenir?
Avukatlık ücreti belirlenirken üstlenilecek işin kapsamı açıklığa kavuşturulur. İnfaz dosyasının incelenmesi, hesaplama yapılması, tek bir başvurunun hazırlanması ve itiraz sürecinin takibi farklı kapsamda işlerdir.
Geçerli Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gözetilerek dosyanın özelliklerine uygun ücret kararlaştırılır. Hangi işlemlerin anlaşmaya dâhil olduğu ve varsa giderlerin nasıl karşılanacağı başlangıçta belirlenmelidir.
Koşullu Salıverilme Hakkında Sık Sorulan Sorular
Koşullu Salıverilme Af Anlamına Gelir mi?
Hayır. Koşullu salıverilme bir infaz kurumudur; mahkûmiyeti ortadan kaldıran genel af niteliğinde değildir. Hükümlü, belirlenen denetim süresine ve varsa yükümlülüklere tabi olur. Denetim süresi kanuni koşullara uygun ve iyi hâlli geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır.
Kapalı Cezaevinden Doğrudan Şartlı Tahliye Olunabilir mi?
Evet. Koşullu salıverilmenin genel şartları arasında her hükümlünün mutlaka önce açık cezaevine ayrılmış olması bulunmaz. Uygulanacak infaz rejiminde gerekli süre ve diğer koşullar tamamlanmışsa kapalı ceza infaz kurumundan da koşullu salıverilme mümkün olabilir.
Açık cezaevine ayrılma, 105/A kapsamında denetimli serbestlikten yararlanma ve koşullu salıverilme ayrı ayrı değerlendirilir.
Adli Para Cezasından Çevrilen Hapiste Koşullu Salıverilme Uygulanır mı?
Hayır. 5275 sayılı Kanun’un 106/9. maddesine göre adli para cezasından çevrilen hapsin infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Bu durum, doğrudan hapis cezasına mahkûmiyetle karıştırılmamalıdır. Hükümlünün başka hapis cezalarının da bulunması hâlinde her cezanın niteliği ve infaz kuralları ayrıca incelenir.
Şartlı Tahliye Kararı Kaç Günde Çıkar?
Bütün dosyalar için “başvurudan sonra şu kadar günde tahliye olunur” şeklinde kesin bir süre verilemez. Gerekli raporların hazırlanması, belgelerin tamamlanması, infaz hesabındaki uyuşmazlıklar ve yargısal inceleme süreci etkileyebilir.
Koşullu salıverilme tarihi yaklaşmış veya geçmişse, dosyanın hangi aşamada olduğu ve karar verilmesini engelleyen bir eksiklik bulunup bulunmadığı takip edilmelidir.
Şartlı Tahliye Olan Kişi Yurt Dışına Çıkabilir mi?
Koşullu salıverilme kararı, tek başına herkes için aynı seyahat koşullarını oluşturmaz. Kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı, başka bir dosyadan kaynaklanan tedbir veya belirli bir bölgede bulunmasını gerektiren infaz yükümlülüğü bulunup bulunmadığı incelenmelidir.
Yurt dışına çıkmadan önce kararlar, tebliğ edilen yükümlülükler ve pasaport durumu kontrol edilmelidir. Gereken hâllerde izin veya yükümlülüğün değiştirilmesi için ilgili mercie başvurulmalıdır.
Koşullu Salıverilme Sabıka Kaydını Siler mi?
Hayır. Koşullu salıverilme, adli sicil kaydını kendiliğinden silmez.
Adli Sicil Kanunu kapsamında cezanın infazının tamamlanması, adli sicil kaydının arşive alınması ve arşiv kaydının tamamen silinmesi farklı aşamalardır.
Koşullu salıverilme kararı, denetim süresinin durumu ve infazın tamamlandığına ilişkin kayıtlar birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için sabıka kaydı ve adli sicil arşiv kaydının silinmesi yazımızı inceleyebilirsiniz.