Konutta İnfaz Nedir?
Kısa cevap: Konutta infaz (ev hapsi), kesinleşmiş hapis cezasının cezaevi yerine hükümlünün evinde çektirilmesidir; kararı infaz hâkimi verir ve evde geçen süre cezadan sayılır (5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 110). 10. Yargı Paketinden beri kadın, çocuk ve 65 yaşını bitirmiş hükümlülerde toplam üç yıl, 70 yaşını bitirmişlerde dört yıl, 75 yaşını bitirmişlerde beş yıl, 80 yaşını bitirmişlerde altı yıl; doğumdan sonra altı ay geçmiş kadında beş yıl veya daha az hapis cezası evde çektirilebilir. Cezaevinde hayatını yalnız sürdüremeyecek kadar ağır hasta veya engelli hükümlüde ağırlaştırılmış müebbet dışında süre sınırı yoktur. Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile adli para cezasından çevrilen hapiste kadın, çocuk ve yaşlı hükümlüler bu imkândan yararlanamaz; bu istisnalar ağır hasta hükümlüye ve doğum yapan kadına uygulanmaz.
Konutta infaz, halk arasında “ev hapsi” olarak da bilinir. Ancak yargılama sırasında adli kontrol kapsamında verilen konutu terk etmeme yükümlülüğü (CMK 109/3-j) farklı bir kurumdur: o, hüküm kesinleşmeden önceki bir tedbirdir ve cezadan mahsubu ayrı kurallara bağlıdır. Bu yazı kesinleşmiş cezanın evde çektirilmesini anlatır.
Konutta İnfaz Şartları: Kimler Evde Yatabilir?
Kanun konutta infazı üç grup hükümlü için düzenler (m. 110/2, 110/3 ve 110/4):
| Hükümlü | Konutta çektirilebilecek toplam hapis cezası | 10. Yargı Paketinden önce |
|---|---|---|
| Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişi | Üç yıl veya daha az | Bir yıl |
| 70 yaşını bitirmiş kişi | Dört yıl veya daha az | İki yıl |
| 75 yaşını bitirmiş kişi | Beş yıl veya daha az | Dört yıl |
| 80 yaşını bitirmiş kişi | Altı yıl veya daha az | Bu bent yoktu |
| Ağır hasta veya engelli hükümlü | Ağırlaştırılmış müebbet dışındaki bütün hapis cezaları, raporla | Toplam beş yıl veya daha az |
| Doğumdan sonra altı ay geçmiş kadın hükümlü | Beş yıl veya daha az | Üç yıl |
Bu süreler 4 Haziran 2025’te yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanunla artırılmıştır. Konutta infaza ilişkin hükümler infaz rejimine ilişkin ve hükümlü lehine olduğundan yeni süreler, suç tarihine bakılmaksızın derhal uygulanır (TCK 7/3). Paketin diğer infaz düzenlemeleri için 10. Yargı Paketi yazımıza bakabilirsiniz.
Kadın, Çocuk ve 65 Yaş Üstü Hükümlüler
Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm oldukları toplam üç yıl, 70 yaşını bitirmiş kişilerin toplam dört yıl, 75 yaşını bitirmiş kişilerin toplam beş yıl ve 80 yaşını bitirmiş kişilerin toplam altı yıl veya daha az süreli hapis cezasının konutunda çektirilmesine infaz hâkimi karar verebilir (m. 110/2). Süre, cezaevinde kalan süreye göre değil hükümlünün mahkûm olduğu toplam cezaya göre belirlenir; örneğin 65 yaşını bitirmiş kişinin toplam dört yıllık cezasından iki yılının kalmış olması üç yıllık sınırı sağlamaz; birden fazla mahkûmiyet varsa toplamın nasıl hesaplanacağı müddetname ve varsa cezaların toplanması kararı üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir. Kanun, suçtan doğan zararın giderilmesine ilişkin hukuki sorumluluğu saklı tutar; ancak zararın giderilmesini konutta infazın şartı olarak saymaz.
Hüküm “karar verebilir” şeklindedir; şartları taşıyan hükümlü için de konutta infaz kendiliğinden uygulanmaz, infaz hâkimi dosyanın özelliklerine göre karar verir.
Ağır Hasta veya Engelli Hükümlüler
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası dışındaki bir hapis cezasına mahkûm olan veya adli para cezası infaz sürecinde hapse çevrilen hükümlülerden; ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız sürdüremeyeceği tespit edilen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilenlerin cezası konutta çektirilebilir (m. 110/3). Hastalık veya engellilik, Adli Tıp Kurumunca düzenlenen ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan raporla belgelendirilir (m. 16/3).
Hükümlünün durumu Cumhuriyet başsavcılığınca birer yıllık dönemlerle yeniden incelettirilir; iyileştiği tespit edilirse infaz hâkimi konutta infaz kararını kaldırır. Hükümlü denetimli serbestlik müdürlüğü ve bulunduğu yerin kolluğu tarafından izlenir. Toplam cezası on yıldan fazla olan hükümlülerin elektronik cihazla takibi zorunludur.
10. Yargı Paketinden önce bu imkân toplam beş yıl veya daha az hapis cezasıyla sınırlıydı. Yeni metin süre sınırını ağırlaştırılmış müebbet dışında kaldırmış; buna karşılık toplum güvenliği bakımından değerlendirme, yıllık inceleme ve toplam cezası on yılı aşan hükümlülerde elektronik takip şartlarını getirmiştir.
Ağır hasta hükümlü için ikinci bir yol, cezanın infazının iyileşinceye kadar geri bırakılmasıdır. Cezanın infazı hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa infaz geri bırakılır (m. 16/2); ağır hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevinde hayatını yalnız sürdüremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayan hükümlünün cezasının infazı da geri bırakılabilir (m. 16/6). Geri bırakmaya Cumhuriyet başsavcılığı karar verir ve bu karara karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir (m. 16/3); bu geri bırakmalarda geçen süre cezadan sayılmaz. Konutta infaza ise infaz hâkimi karar verir ve evde geçen süre cezadan sayılır (m. 110/3 ve 110/7). Hangi yolun isteneceği, hastalığın seyrine ve kalan ceza süresine göre değerlendirilmelidir.
Doğum Yapan Kadın Hükümlü
Doğurduğu tarihten itibaren altı ay geçmiş olan ve toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm olan ya da adli para cezası infaz sürecinde hapse çevrilen kadın hükümlünün cezası konutunda çektirilebilir; bu talep için kadının doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş olması gerekir (m. 110/4). Konutta infaza karar verildikten sonra çocuk ölür veya anneden başka birine verilirse infaz hâkimi kararı kaldırır. 10. Yargı Paketinden önce bu sınır üç yıldı.
Gebe kadınlar ile doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınlar hakkında ise cezanın infazı geri bırakılır; çocuk ölür veya annesinden başka birine verilirse ceza, doğumdan itibaren iki ay geçince infaz edilir (m. 16/4). Kapalı ceza infaz kurumuna girdikten sonra gebe kalan kadınlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ile eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılanlar hakkında bu geri bırakma uygulanmaz; cezaları kurumda kendileri için ayrılan uygun yerlerde infaz edilir (m. 16/5). Geri bırakma bu süre dolunca sona erer ve bu sürede ceza çekilmiş sayılmaz; konutta infazda ise karar kaldırılmadıkça ceza evde çekilir ve evde geçen süre cezadan sayılır.
Konutta infaz ile infazın geri bırakılması farklı sonuçlar doğurur; özellikle hastalık ve doğum hâllerinde hangi yolun istendiği önemlidir:
| Durum | Yol | Kararı veren | Geçen süre cezadan sayılır mı? |
|---|---|---|---|
| Kadın, çocuk veya yaşa bağlı ceza sınırı uygun | Konutta infaz (m. 110/2) | İnfaz hâkimi | Evet |
| Ağır hastalık veya engellilik, toplum için ağır ve somut tehlike yok | Konutta infaz (m. 110/3) | İnfaz hâkimi | Evet |
| İnfaz hayat için kesin tehlike oluşturuyor veya hükümlü cezaevinde hayatını yalnız sürdüremiyor | İnfazın geri bırakılması (m. 16/2 ve 16/6) | Cumhuriyet başsavcılığı | Hayır |
| Doğumdan sonra altı ay ile bir yıl altı ay arası, toplam ceza beş yıl veya daha az | Konutta infaz (m. 110/4) | İnfaz hâkimi | Evet |
| Gebelik veya doğumdan sonra bir yıl altı ay geçmemiş olması | İnfazın geri bırakılması (m. 16/4) | Cumhuriyet başsavcılığı | Hayır |
Konutta İnfazdan Kimler Yararlanamaz?
Hasta veya engelli hükümlüye ilişkin 110/3 ve doğum yapan kadına ilişkin 110/4 hariç, konutta infaz ile gece ve hafta sonu infazı şu hükümlüler hakkında uygulanmaz (m. 110/9):
- Terör suçları ile örgüt kurma, yönetme veya örgüte üye olma suçlarından ya da örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olanlar,
- Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar,
- Adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler,
- Koşullu salıverilme kararı geri alındığı için cezası aynen infaz edilenler,
- Denetimli serbestlik müdürlüğüne beş gün içinde başvurmadığı, yükümlülüklere uymakta ısrar ettiği veya kuruma dönmek istediği için ya da denetimli serbestlik sırasında işlediği iddia edilen ve alt sınırı bir yıl veya daha fazla hapis gerektiren kasıtlı bir suçtan kamu davası açıldığı için açık ceza infaz kurumuna gönderilenler (m. 105/A/6 ve 7).
Bu istisnalar kadın, çocuk ve yaşlı hükümlülere ilişkin konutta infaz (m. 110/2) ile gece ve hafta sonu infazı (m. 110/1) için geçerlidir. Ağır hasta veya engelli hükümlü ile doğum yapan kadın hükümlü, işlediği suç bu listede olsa da kendi fıkrasındaki şartları taşıyorsa konutta infazdan yararlanabilir; bu iki fıkra adli para cezasından çevrilen hapsi de açıkça kapsar.
Konutta İnfaz ile Gece ve Hafta Sonu İnfazı Arasındaki Fark
Gece ve hafta sonu infazı da bir özel infaz usulüdür, ancak ceza evde değil cezaevinde çekilir. İnfaz hâkimi, hükümlünün talebi üzerine kasten işlenen suçlarda toplam üç yıl, taksirle öldürme dışındaki taksirli suçlarda toplam beş yıl veya daha az hapis cezasının hafta sonları veya geceleri kurumda çektirilmesine karar verebilir (m. 110/1).
| Konutta infaz | Gece ve hafta sonu infazı | |
|---|---|---|
| Cezanın çekildiği yer | Hükümlünün konutu | Ceza infaz kurumu |
| Kimler yararlanır | Kadın, çocuk, 65 yaşını bitirmiş kişi; ağır hasta veya engelli; doğum yapan kadın | Yaş veya cinsiyet şartı yok |
| Süre sınırı | Yaşa göre üç, dört, beş veya altı yıl; ağır hasta veya engellide ağırlaştırılmış müebbet dışında sınır yok; doğum yapan kadında beş yıl | Kasten işlenen suçlarda toplam üç yıl; taksirle öldürme hariç taksirli suçlarda toplam beş yıl veya daha az |
| Uygulama | Konuttan çıkış, komisyonun verdiği izin ve zorunlu hâllerle sınırlı | Cuma 19.00’dan pazar 19.00’a kadar veya hafta sonları hariç her gün 19.00–07.00; hafta sonu usulü, süresi aynı kalmak üzere kurumca hafta içi günlerde de uygulanabilir |
| Karar | İnfaz hâkimi | İnfaz hâkimi, hükümlünün talebi üzerine |
Konutta İnfaz Başvurusu Nasıl Yapılır?
Konutta infaz kararını infaz hâkimi verir. Konutta infaza özgü ayrı bir yetki kuralı yoktur; genel kurala göre infaz hâkimliğinin yetkisi hükmün infazına ilişkin işlemin yapıldığı yere göre belirlenir (4675 sayılı Kanun m. 2). Talep, çağrı kâğıdı geldikten sonra veya cezanın infazına başlandıktan sonra da yapılabilir; özel infaz usulüne ilişkin karar infaza başlandıktan sonra da verilebilir (5275 sayılı Kanun m. 110/6).
Başvuruda hükümlünün yaşının nüfus kaydıyla, doğum nedeniyle talepte çocuğun doğum tarihinin nüfus kaydıyla, hastalık veya engelliliğin ise kanundaki usule göre alınmış sağlık raporuyla gösterilmesi gerekir. Talep kural olarak hükümlü, kanuni temsilcisi veya vekâlet verdiği avukat tarafından yapılır. Aile üyelerinin 4675 sayılı Kanunun 5. maddesine göre kurum ve savcılık işlemlerine karşı şikâyet hakkı vardır; ancak bu hak, konutta infaz talebini hükümlü adına yapma yetkisiyle aynı değildir ve kanunda aileye bu konuda açık bir yetki tanınmamıştır. Bu nedenle talebin hükümlünün imzasıyla veya avukatı aracılığıyla verilmesi güvenli yoldur. İnfaz hâkiminin konutta infaz talebini reddeden veya kabul eden kararına itiraz edilebilir (m. 110/8). İtiraz, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren infaz hâkimliğine verilecek dilekçeyle yapılır ve hâkimliğin yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesince incelenir (4675 sayılı Kanun m. 6/5). Ret kararından sonra hükümlü yeni bir yaş sınırına ulaşırsa veya sağlık durumunu gösteren yeni bir rapor alınırsa, değişen duruma dayanarak yeniden talepte bulunmayı engelleyen bir hüküm yoktur; ancak yeni talep, kaçırılan itiraz süresini geri getirmez.
Konutta İnfaz Başvurusu Cezaevine Teslimi Durdurur mu?
Hayır. Konutta infaz talebinde bulunmak, çağrı kâğıdındaki on günlük süreyi kendiliğinden durdurmaz; süresinde başsavcılığa gelmeyen hükümlü hakkında yakalama emri çıkarılabilir (m. 19/1). Talep cezanın infazına başlandıktan sonra da yapılabildiğinden (m. 110/6), karar beklenirken teslim yükümlülüğü devam eder. Ayrıca bir erteleme veya geri bırakma kararı alınmışsa o karar ayrıca kontrol edilmelidir.
Konutta İnfaz Talep Dilekçesinde Neler Yer Alır?
- Hükümlünün kimlik bilgileri, varsa bulunduğu kurum ve infaz dosya numarası,
- Her ilamın mahkemesi, dosya numarası ve cezası ayrı ayrı; toplam ceza ile kalan ceza, kesinleşme tarihi, çağrı kâğıdının tebliğ tarihi veya cezaevine giriş tarihi ve hangi fıkraya göre talepte bulunulduğu (yaş, hastalık veya doğum),
- Yaş için hükümlünün, doğum için çocuğun nüfus kaydı; hastalık veya engellilik için Adli Tıp Kurumu raporu ya da Adli Tıp Kurumunca onaylı sağlık kurulu raporu,
- Cezanın çekileceği konutun açık adresi ve hükümlünün orada kiminle yaşayacağı (kanunda şart olarak sayılmaz, ancak müdürlüğün konut incelemesini kolaylaştırır),
- Suçun 110/9’daki istisnalardan olmadığının veya hasta ya da doğum yapan kadın hükümlü için istisnaların uygulanmadığının açıklanması.
Konutta İnfaz Talep Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, 65 yaşını bitirmiş ve toplam hapis cezası üç yıl veya daha az olan hükümlü için hazırlanmıştır. Hükümlü 70, 75 veya 80 yaşını bitirmişse ilgili bent ve süre, hasta veya doğum yapan kadın hükümlü için ise talep gerekçesi ve ekler 110/3 veya 110/4’e göre değiştirilmelidir.
[YER] İNFAZ HÂKİMLİĞİNE [İnfaz işlemlerini yürüten yerin infaz hâkimliği yazılır.]
İNFAZ DOSYA NO: [Cumhuriyet başsavcılığı infaz dosya numarası]
TALEPTE BULUNAN HÜKÜMLÜ: [Adı soyadı, T.C. kimlik numarası, doğum tarihi, bulunduğu ceza infaz kurumu veya tebligat adresi]
VEKİLİ: [Varsa avukatın adı soyadı ve adresi]
KONU: Hakkımdaki hapis cezasının 5275 sayılı Kanunun 110/2-a maddesi uyarınca konutumda çektirilmesine karar verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
- [Mahkemenin adı] tarafından [karar tarihi] tarihinde, [esas numarası] E. ve [karar numarası] K. sayılı kararla [suçun adı] suçundan [cezanın miktarı] hapis cezasına mahkûm edildim; karar [kesinleşme tarihi] tarihinde kesinleşmiştir. [Birden fazla ilam varsa her biri ayrı ayrı yazılır.] Hakkımdaki toplam hapis cezası [toplam ceza] olup üç yıl veya daha azdır.
- [Doğum tarihi] doğumlu olup 65 yaşımı bitirmiş bulunmaktayım. Nüfus kayıt örneğim ektedir.
- Mahkûm olduğum suç 5275 sayılı Kanunun 110/9 maddesinde sayılan suçlardan değildir; cezam adli para cezasından çevrilmiş değildir, koşullu salıverilmenin geri alınması nedeniyle aynen infaz edilmemektedir ve 105/A maddesinin altıncı veya yedinci fıkrası uyarınca açık ceza infaz kurumuna gönderilmiş değilim.
- Cezamı [konutun açık adresi] adresindeki konutumda, [birlikte yaşanacak kişiler] ile birlikte çekeceğim. [Varsa sağlık durumu, bakım ihtiyacı ve aile durumu.]
HUKUKİ NEDENLER: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 110 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle hakkımdaki hapis cezasının 5275 sayılı Kanunun 110/2-a maddesi uyarınca konutumda çektirilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ederim.
Tarih: [Gün/ay/yıl] · Adı soyadı ve imza: [Hükümlü veya vekili]
EKLER: Nüfus kayıt örneği; kesinleşmiş karar veya müddetname; konutun adresini gösteren yerleşim yeri belgesi; [varsa sağlık raporları ve diğer belgeler].
Yaşlı veya Hasta Yakınınız İçin Aile Ne Yapabilir?
- Kesinleşmiş kararı veya müddetnameyi edinerek toplam ceza miktarını ve suçun 110/9’daki istisnalardan olup olmadığını kontrol edin.
- Hükümlünün yaşını veya çocuğun doğum tarihini gösteren nüfus kaydını; hastalık söz konusuysa hastane kayıtlarını, epikriz ve raporları bir araya getirin.
- Hükümlü cezaevindeyse avukatın dilekçe verebilmesi için vekâletname düzenlenmesini sağlayın; avukat vekâletname olmadan da hükümlüyle en çok üç kez görüşebilir (5275 sayılı Kanun m. 59/1); ancak bu görüşme, hükümlü adına başvuru yetkisi vermez.
- Hükümlünün imzaladığı veya avukatın hazırladığı talebin, infaz işlemlerini yürüten yerdeki infaz hâkimliğine verilmesini sağlayın; hastalık nedeniyle talepte raporun alınabilmesi için hükümlünün Adli Tıp Kurumuna veya yetkili hastanenin sağlık kuruluna sevkini isteyin.
- Talep reddedilirse kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edin.
65 yaşını bitirmiş, ağır hasta veya yeni doğum yapmış yakınınızın cezasının evde çektirilmesi için başvuru yapmak istiyorsanız Av. Ebubekir Kozan’a gece ve hafta sonu dâhil 0534 980 28 64 numarasından ulaşabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz. Karar veya rapor elinizde olmasa da ceza miktarı ve yaş bilgisiyle ilk değerlendirme yapılabilir.
Konutta İnfaz Nasıl Uygulanır?
Konutta İnfaz Ne Zaman Başlar?
Konutta infaz kararı, yerine getirilmesi için denetimli serbestlik müdürlüğüne gönderilir ve ceza Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğine göre infaz edilir. Kararın kaydından itibaren on gün içinde denetimli serbestlik memuru konutu inceler, vaka sorumlusu özel infaz planını hazırlayıp hükümlüye tebliğ eder ve konutta infaz bu planın tebliğinden on gün sonra başlar (Yönetmelik m. 74/3 ve 74/14). Bu nedenle kararın verildiği gün, kurumdan çıkış, planın tebliği ve infazın başlangıcı aynı tarih değildir; her biri belgelenmelidir. Yönetmelik 7550 sayılı Kanundan önce çıkarıldığından metninde eski ceza sınırları görülebilir; konutta infaza uygunlukta Kanunun yürürlükteki sınırları esas alınır.
Konuttan Çıkış, Hastane ve Adres Değişikliği
Konuttan ayrılma izni kendiliğinden doğmaz. Yönetmeliğe göre vaka sorumlusunun önerisi üzerine komisyon, hükümlünün risk ve ihtiyaçlarını ve kurallara uyumunu dikkate alarak ilk altı ayda günde bir saate, ikinci altı ayda iki saate, üçüncü altı ayda üç saate, on sekizinci aydan sonra dört saate kadar konuttan ayrılma izni verebilir; örgün eğitime devam eden veya düzenli olarak sağlık kuruluşuna gitmesi gereken hükümlülerin durumu ayrıca değerlendirilir. Acil sağlık sorunu, deprem, yangın veya doğal afet nedeniyle konuttan ayrılmak ihlal sayılmaz; zorunluluk ortadan kalkınca müdürlüğe başvurulmalıdır. Hükümlü konutunu mazeretsiz değiştiremez; mazeret varsa yazılı talepte bulunur ve komisyon karar verir. Geçerli bir mazeret olmadan konuttan yirmi dört saatten fazla izinsiz ayrılmak, uyarı yapılmadan ihlal işlemine yol açabilir; bu, daha kısa izinsiz çıkışların serbest olduğu anlamına gelmez (Yönetmelik m. 74).
Konutta İnfazda Elektronik Kelepçe Takılır mı?
Elektronik kelepçe her konutta infazda zorunlu değildir. Kanunda zorunlu olduğu tek hâl, toplam cezası on yıldan fazla olan ağır hasta veya engelli hükümlülerdir (m. 110/3). Diğer hâllerde kanun elektronik izlemeyi zorunlu tutmaz; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliğine göre elektronik izleme yapılacak yükümlüler müdürlük komisyonunun önerisiyle belirlenir.
Konutta İnfaz Kurallarına Uyulmazsa Ne Olur?
Özel infaz usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmazsa bu usulün uygulanmasına son verilir ve infaza genel hükümlere göre ceza infaz kurumunda devam edilir. İnfaz hâkimi talep üzerine de konutta infaza son verebilir. Her iki durumda konutta geçirilen süre cezadan mahsup edilir; ancak kanunun lafzına göre bu hâllerde hükümlü 105/A maddesindeki denetimli serbestlik imkânından yararlanamaz (m. 110/7). Bu nedenle konutta infazın sona erdirilmesi istenmeden önce sonuçları değerlendirilmelidir. Bu yasak 110/7 kapsamındaki iki hâl, yani talep üzerine veya kurallara uyulmaması nedeniyle son verilmesi içindir; ağır hasta hükümlünün iyileşmesi ya da doğum nedeniyle verilen kararda çocuğun ölmesi veya annesinden başka birine verilmesi üzerine verilen kaldırma kararlarının sonuçları kendi hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir. Ağır hasta hükümlüde yükümlülüklere aykırı davranılması da kararın kaldırılması sebebidir (m. 110/3).
Usule son verilmesi kararına itiraz edilebilir. Kurallara aykırılık iddiasında mazeret, örneğin ani bir sağlık sorunu nedeniyle hastaneye gidilmesi veya elektronik cihazın arızalanması, belgeleriyle gösterilmelidir. Kuruma gönderildikten sonra açık cezaevine ayrılma şartları için açık cezaevine ayrılma yazımıza bakabilirsiniz.
Konutta Geçen Süre Cezadan Sayılır mı?
Evet. Konutta infaz cezanın bir infaz şeklidir; konutta geçen süre cezadan sayılır ve usule son verilirse kurumda çekilecek cezadan mahsup edilir (m. 110/7). Konutta infaz edilen hükümlü hakkında da tabi olduğu infaz rejimine göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri uygulanır (m. 110/5). Konutta infaz, hükümlünün tabi olduğu infaz rejimini değiştirmez: koşullu salıverilmenin veya denetimli serbestliğin uygulanmadığı hâller, örneğin adli para cezasından çevrilen hapis (m. 105/A/4 ve 106/9), konutta infazda da geçerlidir. Müddetnamedeki tarihe ulaşmak da tek başına geçiş sağlamaz; iyi hâl, talep ve infaz hâkiminin kararı gibi şartlar ayrıca incelenir. Bu nedenle koşullu salıverilme tarihi ve denetimli serbestlik tarihi konutta infaz sırasında da müddetnameye göre izlenmelidir; ayrıntılar müddetname yazımızda.
Cezaevindeyken konutta infaz kararı verilen hükümlü için de konutta infaz, yukarıda anlatıldığı gibi planın tebliğinden on gün sonra başlar (Yönetmelik m. 74/14). Kurumdan çıkış ile bu başlangıç arasındaki sürenin cezadan sayılıp sayılmayacağı konusunda Yönetmelikte açık bir hüküm yoktur; öğretide bu sürenin sayılması ve sayılmaması gerektiğini savunan görüşler vardır. Bu aralıkta müdürlüğün bildirimlerine uyulması, çıkış ve başlama tarihlerinin belgelenmesi ve müddetnamenin buna göre kontrol edilmesi önemlidir.
Ev Hapsi (Adli Kontrol) ile Konutta İnfaz Arasındaki Fark
| Konutu terk etmeme (adli kontrol) | Konutta infaz | |
|---|---|---|
| Ne zaman uygulanır | Soruşturma veya kovuşturma sırasında, hüküm kesinleşmeden önce | Hüküm kesinleştikten sonra, cezanın infazında |
| Dayanak | CMK 109/3-j | 5275 sayılı Kanun m. 110 |
| Kararı veren | Sulh ceza hâkimi veya mahkeme | İnfaz hâkimi |
| Cezaya etkisi | Her iki gün cezadan bir gün olarak düşülür (CMK 109/6) | Konutta geçen her gün cezadan sayılır |
Yargılama sırasında verilen konutu terk etmeme yükümlülüğünün şartları, süresi ve kaldırılması için adli kontrol yazımıza bakabilirsiniz.
İstanbul Anadolu’da Konutta İnfaz
İnfaz işlemleri İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen hükümlülerin konutta infaz talepleri, Kartal’daki adliyenin B Blokunda bulunan İstanbul Anadolu İnfaz Hâkimliklerinde incelenir; Anadolu Yakası’ndaki ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler kural olarak bu kapsamdadır. Hükümlünün veya ailesinin Anadolu Yakası’nda oturması tek başına yetkiyi belirlemez. Yakınınız Avrupa Yakası’nda veya il dışında bir kurumdaysa talep, infaz işlemlerini yürüten yerdeki infaz hâkimliğine yapılır. Konut Anadolu Yakası’ndaysa kararın uygulanmasını kural olarak İstanbul Anadolu Denetimli Serbestlik Müdürlüğü yürütür; müdürlüğün Kartal’daki adliye binasında ve Kadıköy Hasanpaşa’da birimleri bulunur.
Av. Ebubekir Kozan, Maltepe Cevizli’deki bürosundan İstanbul Anadolu Adliyesindeki soruşturma ve davaları takip eder; müvekkil görüşmelerini ve duruşmaları bizzat yürütür. Konutta infaz, infazın geri bırakılması ve denetimli serbestlik başvurularında yürüttüğümüz çalışma İstanbul infaz avukatı sayfamızda anlatılmıştır.
Konutta infaz talebiniz reddedildiyse veya konutta infaza son verilmesi kararı tebliğ edildiyse itiraz süresi iki hafta olduğu için gecikmeden 0534 980 28 64 numarasından Av. Ebubekir Kozan’a ulaşabilir ya da WhatsApp üzerinden yazabilirsiniz.
Konutta İnfaz Hakkında Sık Sorulan Sorular
Konutta infaz nedir?
Kesinleşmiş hapis cezasının cezaevi yerine hükümlünün evinde çektirilmesidir. Kararı infaz hâkimi verir ve konutta geçen süre cezadan sayılır (5275 sayılı Kanun m. 110).
Konutta infaz kaç yıl cezada uygulanır?
Kadın, çocuk veya 65 yaşını bitirmiş kişilerde toplam üç yıl, 70 yaşını bitirmişlerde dört yıl, 75 yaşını bitirmişlerde beş yıl, 80 yaşını bitirmişlerde altı yıl veya daha az hapis cezasında; doğumdan sonra altı ay geçmiş kadında beş yıl veya daha az cezada uygulanabilir. Ağır hasta veya engelli hükümlüde süre sınırı yoktur, ağırlaştırılmış müebbet hariçtir.
65 yaş üstü hükümlüler evde yatabilir mi?
65 yaşını bitirmiş hükümlünün toplam üç yıl veya daha az hapis cezası konutunda çektirilebilir; 70 yaşını bitirmişlerde dört, 75 yaşını bitirmişlerde beş, 80 yaşını bitirmişlerde altı yıla kadar ceza evde çekilebilir (m. 110/2). Terör, örgüt, cinsel suçlar ve adli para cezasından çevrilen hapis bu imkânın dışındadır; hükümlü ağır hasta ise suç türünden bağımsız olarak hastalık nedeniyle konutta infaz (m. 110/3) ayrıca değerlendirilebilir.
Kadınlar ev hapsinden yararlanabilir mi?
Kadın hükümlünün toplam üç yıl veya daha az hapis cezası konutunda çektirilebilir (m. 110/2). Doğumdan sonra altı ay geçmiş kadın hükümlüde bu süre beş yıldır ve talep doğumdan itibaren bir yıl altı ay içinde yapılmalıdır (m. 110/4). Doğum nedeniyle verilen kararda adli para cezasından çevrilen hapis de kapsamdadır.
Konutta infaz kararını kim verir, başvuru nereye yapılır?
Kararı infaz hâkimi verir. Başvuru, hükmün infazına ilişkin işlemleri yürüten yerdeki infaz hâkimliğine yapılır; infaza başlandıktan sonra da talepte bulunulabilir (m. 110/6).
Konutta infazda elektronik kelepçe takılır mı?
Kanunda zorunlu olduğu tek hâl, toplam cezası on yıldan fazla olan ağır hasta veya engelli hükümlüdür (m. 110/3). Diğer hâllerde elektronik izleme denetimli serbestlik müdürlüğünün değerlendirmesine bağlıdır.
Konutta infaz kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Konutta infaz talebinin reddine veya konutta infaza son verilmesine ilişkin kararlara karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesi kararı veren infaz hâkimliğine verilir ve ağır ceza mahkemesince incelenir (m. 110/8; 4675 sayılı Kanun m. 6/5; CMK 268).
Konutta infaz kurallarına uyulmazsa ne olur?
Geçerli bir mazeret olmadan kurallara uyulmazsa konutta infaza son verilir ve ceza kurumda çektirilir. Konutta geçen süre cezadan düşülür, ancak bu durumda denetimli serbestlik uygulanmaz (m. 110/7).
Konutta infazda koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik var mı?
Evet. Konutta infaz edilen hükümlü hakkında tabi olduğu infaz rejimine göre koşullu salıverilme hükümleri 2020’deki infaz düzenlemesinden beri uygulanmaktadır; 10. Yargı Paketiyle denetimli serbestlik de uygulanır hâle gelmiştir (m. 110/5). Talep üzerine veya kurallara uyulmaması nedeniyle konutta infaza son verilirse denetimli serbestlik uygulanmaz (m. 110/7). Bu tarihlere ulaşmak da tek başına geçiş sağlamaz; hükümlünün tabi olduğu rejim, iyi hâl ve infaz hâkiminin kararı ayrıca aranır.
Ev hapsi ile konutta infaz aynı şey mi?
Hayır. Yargılama sırasında verilen konutu terk etmeme yükümlülüğü bir adli kontrol tedbiridir ve her iki günü cezadan bir gün düşülür (CMK 109/6). Konutta infaz ise kesinleşmiş cezanın evde çektirilmesidir ve geçen her gün cezadan sayılır.
Ev hapsi ne zaman başlar, ne kadar sürer?
Karar denetimli serbestlik müdürlüğüne ulaştıktan sonra konut incelenir ve özel infaz planı hazırlanır; konutta infaz, planın hükümlüye tebliğinden on gün sonra başlar (Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği m. 74/14). Süre, cezanın evde çekilecek kısmı kadardır; hükümlü tabi olduğu infaz rejimine göre denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme tarihlerine ulaştığında, diğer şartlar da varsa ve infaz hâkimi karar verirse bu hükümlerden yararlanabilir (m. 110/5). Tarihler müddetnameden izlenmelidir.
Ev hapsi nasıl kaldırılır?
Konutta infaz, talep üzerine infaz hâkimince sona erdirilebilir; kurallara geçerli mazeret olmadan uyulmaması, ağır hasta hükümlünün iyileşmesi ve doğum nedeniyle verilen kararda çocuğun ölmesi veya anneden başkasına verilmesi de kararın kaldırılması sebebidir (m. 110/3, 110/4 ve 110/7). Talep üzerine veya kurallara uyulmaması nedeniyle son verilirse ceza kurumda çekilir ve denetimli serbestlik uygulanmaz (m. 110/7); iyileşme veya doğuma bağlı kaldırma kararlarının sonuçları kendi hükümlerine göre değerlendirilir. Yargılama sırasında verilen konutu terk etmeme yükümlülüğünün kaldırılması ise soruşturmada sulh ceza hâkimliğinden, kovuşturmada mahkemeden istenir.
Ev hapsi hangi suçlarda verilir?
Konutta infaz belirli suçlara bağlı değildir; hükümlünün kadın, çocuk veya yaşlı olması, ağır hastalığı ya da yeni doğum yapmış olması ile toplam ceza miktarı esas alınır. Terör ve örgüt suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve adli para cezasından çevrilen hapis gibi kanunda sayılan hâllerde kadın, çocuk ve yaşlı hükümlüler bu imkândan yararlanamaz; ağır hasta hükümlü ile doğum yapan kadın için bu istisnalar uygulanmaz (m. 110/9).
Ağır hasta hükümlü için konutta infaz nasıl istenir?
Hastalığın veya engelliliğin, hükümlünün cezaevinde hayatını yalnız sürdüremeyeceğini gösterecek şekilde Adli Tıp Kurumu raporuyla veya Adli Tıp Kurumunca onaylanan sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi gerekir. Durum yılda bir yeniden incelenir; iyileşme tespit edilirse karar kaldırılır.
Zarar giderilmeden konutta infaz olur mu?
Kanun suçtan doğan zararın giderilmesine ilişkin hukuki sorumluluğu saklı tutar, ancak zararın giderilmesini konutta infazın şartı olarak saymaz. Zarar ayrıca tazminat yoluyla istenebilir.
Hazırlayan: Av. Ebubekir Kozan