Para Cezası

Para cezası, hukuk sistemimizde hem adli hem de idari yaptırımlar arasında önemli bir yer tutar. Türk hukukunda çeşitli alanlarda karşımıza çıkan para cezaları; suçun ya da kabahatin ağırlığına göre belirlenir ve kişilerin malvarlığına yönelik bir yaptırım olarak uygulanır. Bu yazımızda, “para cezası nedir”, “ne zaman ve nasıl uygulanır”, “para cezasına itiraz yolları nelerdir” gibi sıkça sorulan sorulara detaylı ve hukuki bir çerçevede cevap vereceğiz.

Para Cezası Nedir?

Para cezası, işlenen bir fiilin karşılığı olarak mahkeme ya da yetkili idari makamlarca verilen, ödenmesi zorunlu olan mali bir yaptırımdır. Hukukumuzda iki tür para cezası öngörülmektedir:

Adli Para Cezası: Ceza mahkemeleri tarafından verilen, hapis cezasının yerine geçebilen veya birlikte uygulanabilen cezalardır. TCK’da düzenlenmiştir.

İdari Para Cezası: Kabahatler Kanunu veya özel kanunlara göre, genellikle kamu düzenini sağlamak amacıyla idare tarafından verilir.

Adli Para Cezası Nedir?

Adli para cezası, genellikle ceza davalarında hafif suçlarda hapis cezasına alternatif olarak düzenlenmiştir. Bazı durumlarda da özellikle maddi menfaat temin edilen suçlarda hapis cezasına ilave olarak düzenlenmiştir. Türk Ceza Kanunu’na göre adli para cezası, gün birimi esas alınarak hesaplanır. Mahkeme, hem gün sayısını hem de her bir gün için takdir edilen miktarı belirler.

Adli Para Cezası Örnekleri:

• Hakaret suçu (TCK md. 125)
• Tehdit suçu (TCK md. 106/1)
• Mala zarar verme (TCK md. 151)

Örneğin: Sanığa 300 gün adli para cezası ve her gün için 100 TL belirlenmişse, toplam ceza 30.000 TL olur.

İdari Para Cezası Nedir?

İdari para cezaları; trafik kurallarının ihlali, sigortasız işçi çalıştırma, çevre kirliliği gibi durumlarda devletin idari organları tarafından verilen cezalardır. Bu cezalar hapisle cezalandırılmaz, ancak ödenmediğinde icra takibi gibi yollarla tahsil edilir.

Yaygın İdari Para Cezaları:

• Trafik cezaları (kırmızı ışık, hız sınırı)
• SGK cezaları (kayıt dışı işçi)
• Vergi cezaları
• Kabahatler Kanunu kapsamındaki cezalar (gürültü, çevre, dilencilik yapma)

Para Cezalarına İtiraz Nasıl Yapılır?

1. Adli Para Cezası İtirazı:

Adli para cezası kararı, ceza mahkemesinin verdiği bir hüküm olduğundan, karara karşı istinaf veya temyiz yoluna gidilebilir. Süreler:

• İlk Derece Ceza Mahkemesi Kararına: İki hafta içinde itiraz
• İstinaf Başvurusu: İki hafta
• Temyiz Başvurusu: İki hafta

2. İdari Para Cezası İtirazı:

İlgili idari kurumdan gelen ceza tebligatına karşı, cezanın verildiği kuruma ve içeriğine göre farklılık gösterse de genellikle:

• Sulh Ceza Hakimliğine başvuru
• Süre: Tebligattan itibaren 15 gün

Para Cezası Ödenmezse Ne Olur?

Para cezaları ödenmediği takdirde;

• Adli para cezası hapse çevrilebilir.
• İdari para cezası ise icra takibi çerçevesindetahsil edilir (haciz, maaş kesintisi, banka blokesi gibi yollarla)

Sonuç

Para cezaları, hem cezalandırıcı hem de caydırıcı bir işlev görmektedir. Adli ya da idari nitelikte olsun, her para cezası belirli prosedürlere tabidir ve hukuki güvence altındadır. Eğer bir para cezasına maruz kaldıysanız, itiraz süresi ve yöntemi konusunda hukuki danışmanlık almanız büyük önem taşır.

Avukat Ebubekir Kozan,  para cezaları ve diğer tüm ceza hukuku süreçlerinde hukuki destek için yanınızdadır.