Terk suçu, yaşı veya hastalığı nedeniyle kendini idare edemeyecek durumda olan ve bu nedenle koruma ve gözetim yükümlülüğü altındaki bir kimsenin kendi hâline bırakılması ile oluşur. Türk Ceza Kanunu’nun 97. maddesi, basit terk hâlini bağımsız suç olarak düzenler; sonuçta hastalık, yaralanma ya da ölüm meydana gelirse neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâl gündeme gelir. Genel ceza yargılaması çerçevesi için Ceza Davaları yazımıza da bakabilirsiniz.

Terk Suçu Unsurları

Fail ve mağdur: Fail, mağdur üzerinde koruma ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişidir. Bu yükümlülük kanundan, sözleşmeden ya da fiilî üstlenmeden doğabilir. Mağdur; çocuk, ileri yaştaki kişi ya da hastalık sebebiyle kendini idare edemeyen herkestir.

Fiilin niteliği: Suç, kişinin kendi hâline bırakılması ile oluşur. Bu davranış:

• İcrai olabilir: Örneğin bir bebeğin bir yere götürülüp bırakılması.
• İhmali olabilir: Örneğin hasta veya yaşlı bir kişinin evde gözetimsiz bırakılıp tatile gidilmesi.

Elverişlilik ve tehlike: Terk, mağdurun korumasız kalmasına ve somut tehlike doğmasına elverişli olmalıdır. Kısa süreli ayrılıklar ile makul, güvenli ve denetimli bırakmalar suç oluşturmayabilir; her olay somut koşulları ile değerlendirilir.

Netice sebebiyle ağırlaşma: Terk dolayısıyla hastalık, yaralanma veya ölüm meydana gelirse ağırlaşmış sonuç hükümleri uygulanır. Bu sonuçlar yönünden en az taksir aranır; çoğu olayda öngörülebilirlik belirleyicidir.

Terk Suçu Cezası

Basit şekil (TCK 97/1): Üç aydan iki yıla kadar hapis.

Ağır sonuçlar (TCK 97/2): Terk nedeniyle hastalık, yaralanma, ölüm oluşursa neticesi sebebiyle ağırlaşmış suç hükümleri devreye girer ve ceza sonuca göre artar.

Terk Suçu Avukatı

Terk suçu dosyalarında erken hukuki yönlendirme sonucu doğrudan etkiler. Deneyimli bir ceza avukatı, olayın başında hızlı bir delil planı kurar; sağlık ve acil başvuru kayıtları, kamera, HTS, konum verileri, komşu ve yakınların beyanları ile sosyal hizmet ve zabıta tutanaklarını gecikmeden dosyaya kazandırır. Ardından ayrılığın süresi, bakım–gözetim ihtiyacının düzeyi ve tehlikenin öngörülebilirliği bir zaman çizelgesi ile somutlaştırılır.

Ceza avukatı, mağdur açısından barınma, danışmanlık, sağlık ve sosyal yardım gibi koruma ve destek kanallarını harekete geçirir; gerekirse tazminat yollarını planlar. Şüpheli açısından ise yükümlülüğün kaynağı, makul bakım önlemleri ve alternatif açıklamalar çerçevesinde delil güvenilirliği titizlikle incelenir. İstanbul ve çevresinde profesyonel destek için İstanbul Ceza Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Terk Suçu – Yargıtay Kararları

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 11.09.2015, 2014/32211 E., 2015/33635 K.

• Ölçüt – İlke: Terk suçunda “kendi hâline bırakma” şartı somut tehlike yaratacak biçimde gerçekleşmelidir. Çocuğun fiilen gözetim altında olması hâlinde terk unsuru oluşmaz.
• Özet: Eşler arasında anlaşmazlık var. Anne evden ayrılırken çocuk bir süre baba gözetiminde, ardından anneanneye bırakılıyor. Çocuk fiilen gözetimsiz değil.
• Uygulama: Olayda “kendi hâline terk” yok; bakım ve gözetim yükümlülüğüne aykırılık da oluşmuyor. TCK 233 kapsamında da suç unsuru saptanmamış.
• Sonuç: Beraat onandı.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 11.09.2015, 2015/1780 E., 2015/33630 K.

• Ölçüt – İlke: Terk suçu için “kendi hâline bırakma” gerekir; ancak bakım–eğitim–destek yükümlülüğünün ihlali TCK 233 kapsamına girebilir.
• Özet: Velayeti babada olan çocuk, köy minibüsüyle büyükanneye gönderiliyor. Büyükanne “bakamam” diyerek kabul etmiyor; baba da çocuğu geri almıyor.
• Uygulama: “Kendi hâline terk” unsuru oluşmadığı için TCK 97 yok; fakat baba bakım ve destek yükümlülüğünü ihlal ettiğinden TCK 233 yönünden değerlendirme gerekirken beraat verilmiş.
• Sonuç: Bozma.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 18.02.2021, 2020/27941 E., 2021/4925 K.

• Ölçüt – İlke: Yaşlı veya yürüyemeyen kişinin fiilen gözetimsiz bırakılması, komşuların temel ihtiyaçları karşılaması gibi geçici destekler olsa da terk olarak nitelenebilir; TCK 97 öncelikle tartışılmalıdır.
• Özet: Sanık, hareket kabiliyeti kısıtlı kişiyi köye bırakıyor; ilgilenmiyor. Muhtar ve jandarma tutanağı, mağdurun yalnız yaşadığını ve yürüyemediğini gösteriyor; ihtiyaçlar komşularca karşılanmış; kişi evde vefat ediyor.
• Uygulama: Mahkeme, TCK 233/1 üzerinden “şikâyet yokluğu” ile düşme kararı vermiş; oysa dosya TCK 97 (terk) bakımından tartışılmalıydı. Ağır netice ihtimali de gözetilmeliydi.
• Sonuç: Bozma.

İşkence suçu, insan onurunu ağır biçimde zedeleyen ve ceza muhakemesinin maddi gerçeğe ulaşma amacını da bozan en ağır hak ihlallerindendir. Türk Ceza Kanunu’nun 94 ve 95’inci maddeleri işkenceyi bağımsız bir suç olarak düzenler; nitelikli halleri, netice sebebiyle ağırlaşmış durumları ve zamanaşımına ilişkin özel kuralı açık biçimde ortaya koyar. Konunun soruşturma ve kovuşturma yönleri ile pratik delil standartlarını bu sayfada özetliyoruz. Ceza yargılamasına dair genel çerçeve için Ceza Davaları rehberimize göz atabilirsiniz.

İşkence Suçu Unsurları

İşkence suçu, TCK 94’e göre esasen kamu görevlisinin gerçekleştirdiği ve insan onuruyla bağdaşmayan davranışları ifade eder. Mağdur yalnızca şüpheli veya sanık  değildir; tanık ya da bir başka kamu görevlisi de bu suçun mağduru olabilir. Suçun unsurları değerlendirilirken failin kamu görevlisi olup olmadığı, eylemlerin süreklilik ve sistematiklik gösterip göstermediği ve kişinin bedensel ya da ruhsal bütünlüğüne yönelen ağır etki mutlaka incelenir. Bu yönleriyle işkence suçu, basit kötü muameleden ve eziyetten ayrılır.

TCK 94, nitelikli haller bakımından özel koruma gruplarını açıkça sayar. Fiil çocuğa, kendini savunamayacak durumda olan kişiye, gebe kadına karşı işlenirse ya da avukata ve diğer kamu görevlisine görevleri nedeniyle yönelirse yaptırım ağırlaşır. Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi de cezayı artıran ayrı bir durumdur; eylem cinsel saldırı düzeyine ulaşmışsa ilgili suç hükümleri ayrıca uygulanır. Amir konumundaki kamu görevlisinin durumu da önemlidir: işkence yapıldığını öngörmesine rağmen gerekli müdahaleyi yapmayan amir bakımından ihmali davranışla işkence gündeme gelir ve kanun bu nedenle herhangi bir indirim öngörmez.

Soruşturma aşamasında deliller belirleyicidir. Hekim raporları, muayene kayıtları, nezarethane ve gözaltı alanlarına ait kamera görüntüleri, olay tutanakları, tanık anlatımları, HTS ve konum bilgileri ile kurum içi yazışmalar birlikte değerlendirilmelidir. Dijital materyallerde yer alan kötü muameleye ilişkin veri ve görseller, olayın zaman çizelgesi ile uyumlu şekilde dosyaya sunulduğunda illiyet bağı güçlenir. Ayrıca TCK 94 kapsamında zamanaşımı işlemez; bu kural, işkence ile mücadelede etkili soruşturma yükümlülüğünün yerine getirilmesine hizmet eder. Bu nedenle, erken aşamada delillerin eksiksiz toplanması ve hak ihlallerinin tıbbi ve hukuki çerçevede belgelenmesi kritik öneme sahiptir.

İşkence Suçu Cezası

Temel ceza TCK 94/1:
Kamu görevlisi tarafından işkence suçu işlenirse üç yıldan on iki yıla kadar hapis cezası verilir. Kadına karşı işlenmesi halinde alt sınır beş yıldan az olamaz.

Nitelikli haller TCK 94/2:
Fiil çocuğa, kendini savunamayacak durumda olan kişiye, gebe kadına ya da avukata ve diğer kamu görevlisine görevleri nedeniyle işlenirse sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis söz konusudur.

Cinsel yönden taciz TCK 94/3:
Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi durumunda on yıldan on beş yıla kadar hapis cezası uygulanır.

İştirak TCK 94/4:
Suçun işlenişine katılan diğer kişiler kamu görevlisi gibi cezalandırılır.

İhmali davranış TCK 94/5:
İhmalle işlenen hallerde indirim yapılmaz.

Netice sebebiyle ağırlaşmış işkence TCK 95:
Mağdurda sürekli zayıflama, kemik kırığı, süreğen konuşma zorluğu, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum, erken doğum gibi sonuçlar doğarsa yarı oranında artırım uygulanır. Mağdurda iyileşmesi olanağı bulunmayan hastalık, organ işlevinin yitirilmesi, konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin kaybı, yüzün sürekli değişikliği, düşük gibi sonuçlar doğarsa bir kat artırım söz konusudur. Kemik kırığı halinde kırığın hayat fonksiyonlarına etkisine göre sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis verilebilir. Ölüm meydana gelirse ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır.

İşkence Suçu Avukatı

İşkence suçu dosyalarında işin başında doğru strateji kurmak, hem etkili soruşturma hem de adil yargılanma bakımından önemlidir. Deneyimli bir ceza avukatı, ilk aşamada erken delil toplama planı kurar; hekim raporları, İstanbul Protokolü’ne uygun muayene notları, kamera ve nezarethane kayıtları, olay tutanakları, tanık anlatımları ve dijital verileri gecikmeden dosyaya kazandırır. Ardından zincir ve illiyet başlığı altında olay sırası, gözaltı ve sevk çizelgeleri, nakil kayıtları ve ayrıntılı zaman çizelgesi çıkarılarak anlatım ve görüntülerle tutarlılık test edilir. İhmali davranış ve amir sorumluluğu yönünden gözetim yükümlülüğü ile müdahale zorunluluğundaki ihlaller somutlaştırılır.

Mağdur tarafında, tıbbi ve psikolojik destek raporları, koruma tedbirleri ve tazminat yolları eş zamanlı işletilir; süreç boyunca başvurucunun güvenliği ve mahremiyeti gözetilir. Şüpheli yönünden ise savunma stratejisi temasın zamanı, meşru amaca yönelik makul tedbirler, alternatif açıklamalar, delil güvenilirliği ve dışlama ilkeleri üzerinde yükseltilir; uygun olmayan veya zinciri kopuk kayıtların dosya dışına alınması talep edilir. İstanbul ve çevresinde profesyonel destek için İstanbul Ceza Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

İşkence Suçu – Yargıtay Kararları

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 26.03.2014, 2013/15223 E., 2014/7817 K.

• Ölçüt – İlke: İşkence; süreç içinde süreklilik ve sistematiklik gösteren, insan onuruyla bağdaşmayan, kişinin bedensel ve özellikle ruhsal yönden acı çekmesine ve irade ve algı yetisinin etkilenmesine yol açan davranışlardır. Bu nitelikler varsa kasten yaralama değil işkence gündeme gelir.
• Özet: Jandarma görevlisinin, şikâyetçiye önce tokat atması, ardından falaka uygulanarak copla ayak altına vurması; itiraf almaya dönük, ardışık ve sistematik eylemler bütünü olarak değerlendirilmiştir.
• Uygulama: Mağdurun özgür iradesiyle ifade vermesini engelleyen ağır baskı ve aşağılama tespit edilmiştir. Eylemlerin tekil değil süreçsel olduğu, psikolojik etkilerinin belirleyici olduğu vurgulanmıştır.
• Sonuç: Şartlar oluştuğu hâlde kasten yaralamadan hüküm kurulması isabetsiz bulunmuş; işkence suçu yönünden değerlendirme gerektiği belirtilmiştir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.06.2018, 2018/207 E., 2018/6390 K.

• Ölçüt – İlke: Cezaevi koşullarında her seferinde sistematik kötü muamele aranmaz; insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel ve ruhsal acı doğuran müdahaleler işkence kapsamına girebilir.
• Özet: Sanık cezaevi görevlilerinin müdahaleleri, mağdurun bedensel ve ruhsal acı çekmesine yol açmıştır. Dosya kapsamı ve delil takdiri bu yönde yeterli görülmüştür.
• Uygulama: Mahkemenin delilleri değerlendirme biçimi ve suç vasfını işkence olarak tayini yerinde bulunmuştur; kasten yaralama olarak nitelendirme ve zamanaşımı nedeniyle düşme görüşüne katılınmamıştır.
• Sonuç: Onama. İlk derece mahkemesinin işkence suçu kabulü ve kurduğu hüküm doğru görülmüştür.